Dankjewel, Trump: Waarom Canada mogelijk het eerste ‘geassocieerde lid’ van de Europese Unie wordt.
indignatieai-redactie
6 min read
Kan een land van continent veranderen? Canada lijkt het te gaan proberen.
De Canadese premier Mark Carney heeft aangekondigd dat hij een nieuwe vorm van geassocieerd lidmaatschap van de Europese Unie wil nastreven . Het is geen vergezocht idee, want Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, heeft het al onderschreven.
Het is een voorstel dat, afhankelijk van hoe je het bekijkt, zowel absurd als uitermate logisch is. Geografisch gezien blijft Canada stevig verankerd in Noord-Amerika en deelt het een grens met zijn steeds onvoorspelbaarder wordende buurland in het zuiden, de Verenigde Staten.
Op andere belangrijke vlakken heeft Canada de afgelopen maanden echter duidelijk veel meer gemeen met Europese landen dan met de instabiele VS. Dat komt omdat Amerika in de loop van een jaar is veranderd van Canada’s belangrijkste vriend en bondgenoot op het wereldtoneel tot de grootste bedreiging voor de Canadese soevereiniteit .
Door de banden met andere Europese democratieën aan te halen, hoopt Carney Canada duidelijk een zekere mate van bescherming te bieden tegen voortdurende Amerikaanse interventie en vijandigheid van de Amerikaanse president Donald Trump. Er zit een logische redenering achter.
Middelgrote mogendheden komen samen
Sterker nog, dit voorstel sluit in veel opzichten nauw aan bij Canada’s multilaterale benadering van de internationale politiek sinds de Koude Oorlog. Carney verwees duidelijk naar deze geschiedenis toen hij in zijn gedenkwaardige toespraak in Davos eerder dit jaar sprak over de noodzaak voor middelgrote mogendheden om samen hun eigen koers te varen .
Canada is, toen net als nu, geen partij voor de grootste mogendheden ter wereld. Maar door samen te werken met andere gelijkgezinde staten kan het manieren vinden om zichzelf te verdedigen en zijn macht te vergroten. Het verschil is natuurlijk dat de VS nu niet langer een van die bondgenoten is, maar juist Canada’s grootste bedreiging vormt.
Die dreiging mag evenmin worden onderschat. Hoewel waarnemers zoals ik al sinds Justin Trudeau’s mislukte poging om Mar-A-Lago te bezoeken, die Trump tot zijn grap over de 51e staat aanzette, waarschuwen voor het gevaar, is de omvang en ernst van het probleem nu niet meer te negeren.
De meest recente handelsbesprekingen hebben dat duidelijk gemaakt. Van smakeloze grappen en aanstootgevende kaarten is de regering-Trump overgegaan tot het stellen van concretere eisen voor loyaliteit.
Nog voordat hij president werd, verzon Trump al problemen met drugssmokkel aan de grens die Canada moest oplossen – een klacht waar de president steeds weer op terugkomt.
Recentere handelsonderhandelingen bevatten eisen die neerkwamen op het opgeven van de Canadese soevereiniteit. Deze omvatten een veto over met wie Canada internationaal handel drijft, een diepgewortelde afhankelijkheid van de VS voor defensieaankopen en veiligheidsvoorzieningen en, ongelooflijk genoeg, zelfs een poging om het officiële Canadese tweetaligheidsbeleid te ondermijnen.
Hulp elders zoeken
Gaandeweg heeft Canada gezien hoe figuren in de omgeving van Trump het idee van afscheiding van Alberta aanprezen en hoe de Amerikaanse ambassadeur Canadezen met volstrekte minachting behandelde . Het ergste van alles is dat Canada nauwelijks steun heeft gekregen, zelfs niet van Amerikanen die sympathie voor hem hebben.
De boodschap is duidelijk: Amerikanen zijn geïntimideerd door een pestende regering die geen respect heeft voor Canada of de Canadezen. Als Canada zijn soevereiniteit wil verdedigen, moet het elders hulp zoeken. Geen enkel land is kwetsbaarder dan een land zonder bondgenoten.
Dat brengt ons terug naar een Canada dat meer op Europa is gericht.
De Europese Unie is ’s werelds belangrijkste verbond van democratieën en een economische grootmacht. Wanneer Europese staten politiek kunnen samenwerken – wat niet altijd vanzelfsprekend is – vormen ze een macht die kan wedijveren met de andere grootmachten van de wereld.
Canada heeft ook al lange tijd banden met Europa , niet alleen culturele banden in de vorm van een gedeeld erfgoed voor veel – hoewel lang niet alle – Canadezen, maar ook via diplomatieke en defensiesamenwerking in tal van internationale instellingen. Tot die organisaties behoren de NAVO, de Verenigde Naties, de G7, de Francophonie en vele anderen.
Als democratieën die te maken hebben met gedeelde kwetsbaarheden door steeds assertievere autoritaire regimes, hebben Canada en de EU-lidstaten er een wederzijds belang bij elkaar te beschermen en samen te werken aan de verdediging van democratische waarden en instellingen.
Dear @mark-carney.bsky.social, we want to bring the relationship with Canada to the highest level possible. I would like to work with you on opening the door for Canada to being the first associate member of the EU. And create a common prosperity and economic security space.
— Ursula von der Leyen (@vonderleyen.ec.europa.eu) 2026-09-16T08:27:03.406Z
Mogelijke risico’s en nadelen
Er zijn nog veel onbeantwoorde vragen over het feit dat Canada geassocieerd lid van de EU wordt, en er zijn ook een aantal reële risico’s aan verbonden. Het lidmaatschap van de Europese Unie kent immers ook nadelen, zoals de Brexit tien jaar geleden duidelijk heeft aangetoond.
Het Verenigd Koninkrijk stemde voor een vertrek uit de Europese Unie, en hoewel dat economisch gezien een problematische beslissing was , waren er wel degelijk logische argumenten voor. Het EU-lidmaatschap blijft controversieel omdat het delen van soevereiniteit offers vereist: landen ruilen unilaterale controle in voor gedeelde, bredere voordelen.
Dit is geen onbelangrijk punt. Het verlies van controle over de besluitvorming is voor een groot deel waar Canada bezwaar tegen maakt in de handelsonderhandelingen met de VS. Hoewel het nog veel te vroeg is om te weten wat het geassocieerd lidmaatschap precies inhoudt, moet Carney ervoor zorgen dat er stappen worden ondernomen om te voorkomen dat Canadese populisten een nieuw, verafgelegen doelwit in Brussel vinden.
Het afstemmen van het beleid met Europese bondgenoten zou waarschijnlijk ook een verdere belemmering vormen voor de handel met de VS. Hoewel het duidelijk is dat Canada niet langer kan rekenen op een vertrouwensrelatie met zijn zuidelijke buurland, zullen de twee landen nauw met elkaar verbonden blijven en zullen de VS waarschijnlijk Canada’s grootste handelspartner blijven, niet alleen vanwege de geografische ligging, maar ook vanwege decennia van investeringen en beleid.
Hoewel Canada vrienden hard nodig heeft, is het belangrijk dat het land op een manier te werk gaat die de relatie met de VS niet schaadt.
Aziatische handel
Tot slot moet Canada ervoor waken dat het niet uit het oog verliest dat miljoenen Canadezen hun afkomst kunnen herleiden tot plaatsen ver buiten Europa.
De Pacifische regio blijft Canada’s grootste afzetmarkt buiten de VS , en de democratieën in de regio bevinden zich in veel opzichten in een situatie die meer overeenkomt met die van Canada zelf dan met die van de EU-landen.
Japan, Zuid-Korea, Australië en Taiwan zitten, net als Canada, gevangen tussen de invloed van de VS en China en moeten een manier vinden om die balans te bewaren. Daarom mag Canada, in zijn zoektocht naar bondgenoten, niet te bekrompen of historisch georiënteerd zijn. Europa behoort tot het verleden van Canada, maar de Pacifische regio speelt een belangrijke rol in de toekomst.
Eén ding is echter duidelijk. De Canadese premier begrijpt dat de wereld is veranderd; de oude normaliteit komt niet meer terug. Canada vecht voor zijn voortbestaan en handelt daar naar.
