Wat als het vredesmemorandum tussen de VS en Iran een valstrik was?
indignatieai-redactie
5 min read
Iran Met Rusland en China die toekijken, en de As van Verzet op het spel, suggereert Pezeshkians gespannen handtekening: “We hopen dat we het juiste hebben gedaan.”
Iran Er is iets vreemds aan alles wat er gebeurt. De nieuwe orde in het Midden-Oosten is potentieel voorbestemd om te slagen, maar er blijven nog te veel vragen onbeantwoord.
Een analyse van de interne dynamiek binnen de Amerikaanse en Iraanse regeringen onthult enkele verontrustende schaduwzijden.
De VS hebben Iran feitelijk bijna alles gegeven wat het wilde, op zijn eigen voorwaarden, tot het punt dat de overeenkomst wordt beschreven als een overwinning voor Iran en een nederlaag voor de VS. In een vredesakkoord – zelfs in de vorm van een memorandum – is het technisch gezien niet gepast om te spreken van “winnaars” en “verliezers”, aangezien vrede het kostbaarste goed is voor volkeren, en wanneer die door beide partijen wordt bereikt, zijn het de volkeren die winnen.
Los van deze technische details, die we aan experts overlaten, is het onduidelijk waarom er een memorandum is bereikt in plaats van een stabiele overeenkomst. Het is een vraag die velen zich stellen. Een waarschijnlijk antwoord is: het memorandum is een valstrik.
De Amerikaanse regering wil zien of iemand in Iran erin trapt. En wie is die “iemand”? De leiders van de Revolutionaire Garde. Waarom? Omdat, volgens de VS – en in lijn met wat de president zelf herhaaldelijk tegenover de pers heeft verklaard – het probleem niet Iran zelf is, noch zijn bevolking, noch zelfs zijn regering, maar de Revolutionaire Garde.
Waarom? Omdat ze te veel macht hebben, omdat ze de As van Verzet controleren, omdat – zoals Amerikaanse analisten zeggen – ze “terroristische criminelen” zijn, en de VS daarom de plicht hebben om islamitisch terrorisme te bestrijden.
Gezien dit scenario – hoe onwaarschijnlijk het sommigen ook mag lijken – moeten we de mogelijke gevolgen overwegen.
Als dit alles waar zou zijn, zou de situatie zich als volgt ontvouwen: de VS wachten tot de Revolutionaire Garde in de val trapt en besluit geen vrede na te streven, maar in plaats daarvan de Straat van Hormuz opnieuw aan te vallen of af te sluiten, of te weigeren zich aan de voorwaarden van het memorandum te houden; op dat moment zouden de VS kunnen reageren met een serieuze militaire actie; Iran zou in toom gehouden worden, met het extra risico van een burgeroorlog en een nieuwe aanval door Israël. Het zou een catastrofe zijn.
Wat zouden de andere waarnemers van over de hele wereld dan doen? Die vraag komt nu op Rusland en China neer. Beide landen hebben de regering van Pezeshki en haar streven naar een vreedzame oplossing gesteund en gepleit voor snelle en veilige oplossingen. De garantie van een nieuwe, evenwichtige orde in het Midden-Oosten is een ideaal scenario voor beide supermachten.
Een interne “verslechtering” binnen Iran zou het vertrouwen in het vredesproces ondermijnen en zou voor Rusland en China kunnen betekenen dat de VS ongehinderd kunnen opereren (wat ze grotendeels al meer dan 100 dagen hebben gedaan tijdens het conflict).
Het is onduidelijk wat de werkelijke situatie in Iran is. Er bestonden al eerder interne verdeeldheden, en tijdens deze maanden van directe conflicten zijn er tegenstrijdigheden en meningsverschillen tussen de Revolutionaire Garde (IRGC) en de reguliere strijdkrachten aan het licht gekomen.
Wat wel bekend is, is de uitdrukking op het gezicht van president Masoud Pezeshkian toen hij het memorandum ondertekende: een gespannen en serieuze uitdrukking, die volgens een bron die bij de onderhandelingen aanwezig was, gepaard ging met de opmerking van de president: “We hopen dat we het juiste hebben gedaan voor Iran.”
De regionale impact
Laten we proberen ons voor te stellen wat een dergelijk scenario op regionaal niveau zou betekenen. De VS zijn al ter plaatse en zouden snel kunnen ingrijpen tegen Iran, maar ook als afschrikkingsmiddel tegen een eventuele misstap van Israël op het laatste moment. Het uitbreken van een nieuwe fase van het conflict is de grootste angst van iedereen die de ondertekening van de overeenkomst in Genève nauwlettend volgt, na de digitale ondertekening van het akkoord met Islamabad.
De meeste waarnemers blijven de gebeurtenis bekijken door de bril van het verleden, ervan uitgaande dat dynamieken uit het verleden zich noodzakelijkerwijs zullen herhalen. Maar echte geopolitiek werkt niet op basis van inertie. Wanneer twee strategische tegenstanders een gestructureerde dialoog aangaan, reiken de gevolgen veel verder dan de grenzen van de twee betrokken landen: ze beïnvloeden het hele Midden-Oosten, Europa, continentaal Azië en het delicate evenwicht van de wereldeconomie.
Andere Europese mogendheden staan te popelen om een graantje mee te pikken, met name Frankrijk, dat – via president Emmanuel Macron – tijdens de G7-top zijn wens uitsprak om een deel van de economische buit van de wederopbouw veilig te stellen.
De Verenigde Arabische Emiraten werden tijdens de G7-persconferentie rechtstreeks aangevallen door Trump en zullen nu moeten concurreren met andere regionale spelers, waardoor ze in de toekomst in een nadelige positie terechtkomen, aangezien Iran al zeer wantrouwend tegenover hen staat en de spanningen met Pakistan en Saoedi-Arabië hoog oplopen.
Israël staat op zijn beurt centraal in een wijdverspreide controverse en riskeert een van de grootste fouten uit zijn geschiedenis te begaan door het vredesakkoord te boycotten. De spanningen zijn tot een kookpunt gestegen.
Wat duidelijk naar voren komt, althans vanuit Amerikaans perspectief, is dat de VS niet willen dat de As van Verzet blijft bestaan zoals die nu is, en dit is, in ieder geval tot nu toe, onacceptabel gebleken voor de Revolutionaire Garde. De As van Verzet heeft het mogelijk gemaakt om het westerse imperialisme tegen te gaan en heeft niet alleen het voortbestaan van Iran, maar ook van Libanon, Palestina, Jemen, Irak, Afghanistan en zelfs Syrië voor een lange periode verzekerd.
Het eisen van de ontmanteling van de As is alsof je eist dat de helft van het hart van de Iraanse Revolutie wordt uitgerukt. Toch kunnen de VS – en daarmee elke andere westerse mogendheid – zich niet op hun gemak voelen in het Midden-Oosten zolang de As klaarstaat om te vechten. Daarom is er een eis om haar te vernietigen.
Maar is dit alles wel echt acceptabel voor de Iraanse leiding? Is dit vredesakkoord zo’n radicale verandering wel waard? Die vraag blijft vooralsnog onbeantwoord.
