Hoe het incident bij de grensovergang van Ceuta direct in de kaart speelde van extreemrechts in Spanje.

Naar schatting staken meer dan 50.000 migranten de grens over naar de kleine Spaanse enclave Ceuta in de loop van één dag, nadat de grens feitelijk was ingestort. Ceuta, een autonome stad, ligt aan de noordkust van Marokko. De Spaanse regering heeft verklaard dat bijna alle migranten inmiddels naar Marokko zijn teruggekeerd en dat er minstens 57 zijn omgekomen .

Ceuta Geconfronteerd met twijfels over hoe en waarom dit had kunnen gebeuren, bleef het publiek achter met alleen beelden en foto’s: mensen die zwommen en klommen op het Tarajal-strand in Ceuta, tienduizenden in één dag en nacht, tientallen doden.

Zonder feiten of verklaringen om ze te onderbouwen, ontstaan ​​dergelijke scènes eerst in de verbeelding. En het is juist in de verbeelding dat de houding van een land ten opzichte van migratie wordt gevormd.

De grensovergang bij Ceuta ondermijnt een van de meest positieve zelfbeelden van Spanje. Na de lange jaren van fascistische dictatuur heeft het land zich de afgelopen jaren opnieuw gepresenteerd als een plek die migratie en diversiteit omarmt, terwijl een groot deel van Europa het over muren en verdediging heeft.

Migrants broke through fences and swam into Spain’s North African enclave of Ceuta from Morocco, overwhelming the police and prompting Madrid to deploy the military as tens and thousands of migrants were estimated to have crossed illegally https://t.co/bX4Fas0v2i pic.twitter.com/TQVUL8Owh8

— Reuters (@Reuters) July 31, 2026

Dit is een verhaal dat Spanje met oprechte overtuiging vertelt: een natie op het kruispunt van Europa en Afrika, gevormd door eeuwenlange culturele vermenging. En het zet deze idealen vaak om in daden – slechts zes maanden geleden opende het een route naar een legale verblijfsvergunning voor honderdduizenden immigranten die al in het land wonen en werken.

Maar het nationale zelfbeeld en de publieke opinie zijn eerder een culturele dan een juridische verworvenheid. Ze zijn gebaseerd op emoties, waardoor ze veel fragieler – en veel vatbaarder voor misinformatie en uitbuiting – zijn dan welke wet dan ook.

Beelden, woorden, meningen

We kunnen de verandering in meningen in realtime volgen door te kijken naar de woorden die mensen gebruiken. Een dag eerder was het publieke taalgebruik rond migratie gewoon en neutraal. Het ging vooral over integratie, werkvergunningen en de gebruikelijke administratie voor een gevestigd leven.

De beelden uit Ceuta hebben dat beeld naar de achtergrond gedrongen en een hardere toon aangeslagen. Woorden als ‘invasie’, ‘oorlog’, ‘overstroming’ en ‘controle’ overheersen nu in openbare verklaringen en op sociale media.

Voor gewone mensen betekent dit dat de migrant, die een buur, een collega of een ouder van een klasgenoot zou kunnen zijn, een gezichtsloze figuur wordt, een nummer dat een strand oversteekt. Het is veel moeilijker om te rouwen om een ​​nummer dan om een ​​persoon, en taal die met getallen werkt, kan zo kil zijn als maar wil zonder wreed te klinken.

Een beeld – zoals die nu op tv-schermen en sociale media te zien zijn – argumenteert zonder een argument te formuleren. Retoriek moet overtuigen, iets zeggen waar een luisteraar op kan reageren, maar beelden bieden een kortere weg naar het gevoel dat erachter schuilgaat. Ze verplaatsen het uitgangspunt van elk gesprek over het onderwerp.

Spanish Prime Minister condemns ‘violation of territorial integrity’ of Ceuta. pic.twitter.com/KtVrI10Clt

— euronews (@euronews) July 31, 2026

De beelden die uit Ceuta circuleren, dwingen de Spaanse regering tot een verantwoordingsplicht, terwijl repressieve ideeën als vanzelfsprekend worden gepresenteerd. Zinnen die woensdag nog onaangenaam klonken, klonken vrijdag bijna als een nuchtere beschrijving. De gematigden komen er naïef uit te zien en de bewijslast verschuift zonder dat iemand dit aankondigt.

De beeldvorming is een geschenk voor extreemrechts in Europa, en ze weten precies wat ze ermee moeten doen. Ze kunnen elk argument over de werkelijke cijfers verliezen en er toch beter van worden, omdat hun doel is om het verhaal van een gastvrij Spanje belachelijk te maken. Bij gebrek aan andere informatie doen video’s en afbeeldingen een groot deel van dat werk gratis.

Het normaliseren van extreem taalgebruik

De leider van de Spaanse rechtse oppositiepartij, de Partido Popular (PP), heeft de grensovergang al in verband gebracht met het in februari ingevoerde beleid van de Spaanse regering om de verblijfsstatus massaal te regulariseren – en daarbij de ongegronde bewering gedaan dat dit een aantrekkingskracht heeft gecreëerd.

De leider van de extreemrechtse partij Vox in Spanje ging nog een stap verder en bestempelde de aankomsten direct als een “invasie” van mannen in de militaire leeftijd. De Amerikaanse zakenman Elon Musk maakte hetzelfde argument en vergeleek de beelden met een scène uit de zombiefilm World War Z uit 2013.

Maar voor extreemrechts reikt dit verder dan één nieuwsperiode. Zodra hun taalgebruik niet meer extreem klinkt, moet rechts in dezelfde bewoordingen reageren, anders lopen ze het risico zwak over te komen. Zodra het gesprek verschuift, staat iedereen die Spanje verdedigt als een open en gastvrij land al op achterstand en verontschuldigt zich nog voordat ze een woord hebben gezegd.

In de nasleep van het incident in Ceuta dreigt Spanje het volgende te verliezen: het vermogen om zijn verhaal te vertellen over het verwelkomen van immigratie en het omarmen van diversiteit, zonder daarvoor eerst excuses te hoeven aanbieden.