Fascist Milei uit Argentinië juicht de staatsgreep van Pinochet toe

Milei uit Argentinië juicht de staatsgreep van Pinochet toe: een regering in crisis vervalt tot dictatuur en nationalisme.

Op 3 september hield de Argentijnse president Javier Milei twee toespraken. ’s Ochtends vertelde hij in Santiago, Chili, tijdens de vijfde regionale bijeenkomst van het Madrid Forum, een internationale vergadering van fascistische krachten, dat de militaire coup van 1973 tegen Salvador Allende een periode van vier decennia van welvaart had ingeluid. Diezelfde avond kondigde hij, omringd door zijn voltallige kabinet, op de nationale televisie sancties, decreten en een marinebasis aan ter verdediging van Argentinië’s aanspraak op de Falklandeilanden (Malvinas).

De twee toespraken waren nauw met elkaar verbonden. Een regering die met haar bezuinigingsprogramma de economische crisis en de onvrede onder de bevolking aanwakkert, streeft tegelijkertijd naar het herstel van de militaire dictaturen en naar nationalistisch chauvinisme. Beide zijn gericht tegen de arbeidersklasse en beide verdiepen de ondergeschiktheid van Argentinië aan het Amerikaanse imperialisme.

Een andere toespraak van twee jaar geleden biedt de sleutel tot het begrijpen van Milei’s politieke opvattingen in klassentermen. In januari 2024 hield hij op het World Economic Forum in Davos een fascistische tirade die door de oligarchen met daverend applaus werd ontvangen. Elon Musk prees hem. De Wall Street Journal publiceerde zijn toespraak onder de kop dat hij het publiek in Davos “een ruggengraattransplantatie” had gegeven.

Nu, met de opkomst van de AfD in Duitsland en extreemrechts wereldwijd, en Trumps voortdurende pogingen om de constitutionele orde in de VS te ondermijnen, is de normalisering van dergelijke politiek al ver gevorderd. Wat Milei vandaag zegt, zegt hij als de stem van een financiële oligarchie die tot de conclusie is gekomen dat ze niet langer via democratische vormen kan regeren.

De toespraak in Santiago zat vol fascistische retoriek, van het omschrijven van de parlementaire oppositie in Argentinië als “een staatsgreep” tot het opscheppen over de deportatie van meer dan 10.000 mensen vorig jaar en 14.000 tot nu toe dit jaar, en een verwijzing naar de “grote vervangingstheorie” – waarbij de Spaanse regering beweerde de weg vrij te maken voor “de buitenlandse hordes die hen uiteindelijk zullen vervangen”.

“Na de val van de communistische Allende”

Zijn meest betekenisvolle opmerkingen waren echter zijn eerbetoon aan 1973. Milei vertelde het Madrid Forum:

Chili is een symbolische plek, omdat de recente geschiedenis ons herinnert aan de immense waarde van het voeren van de culturele strijd. Na de val van de communistische Allende brak er een periode van stabiliteit en groei aan die meer dan 40 jaar duurde. Dankzij deze periode was Chili economisch gezien zonder twijfel de jaloezie van de hele regio.

Wat Milei omschrijft als “stabiliteit en groei” was in werkelijkheid een fascistisch schrikbewind. Op 11 september 1973 bombardeerde het Chileense leger, met directe hulp van de CIA, de Amerikaanse militaire inlichtingendienst en de regering-Nixon, het presidentieel paleis en installeerde de dictatuur van generaal Augusto Pinochet. Zo’n 3000 arbeiders, studenten en socialisten werden vermoord of verdwenen spoorloos. Tienduizenden werden gemarteld in het Nationaal Stadion en in clandestiene centra verspreid over het land. Het Congres werd ontbonden, partijen werden verboden en vakbonden werden kapotgemaakt.

Dit terreurapparaat bestond met een duidelijk doel: het met geweld opleggen van het vrijemarktprogramma dat was opgesteld door de “Chicago Boys”, opgeleid door Milton Friedman. Privatisering, deregulering en de vernietiging van lonen konden pas worden doorgevoerd nadat de arbeidersklasse fysiek was onthoofd. Dat is de werkelijke inhoud van het “Chileense model” dat Milei in Santiago vierde, een week voor de herdenking van de staatsgreep, staande naast president José Antonio Kast, een levenslange verdediger van de dictatuur.

Milei richtte zich vervolgens op de massale opstand in Chili in 2019:

Het hele land werd meegesleurd in een ongekende golf van links geweld, waarbij tussen 2019 en 2020 tientallen doden vielen, omdat linkse activisten op een bepaald moment geloofden dat ze het recht hadden om geweld te gebruiken om hun beleid uit te voeren.

Dit is een schaamteloze vervalsing. Het was de Chileense staat die tientallen demonstranten heeft gedood en meer dan 400 van hen in het oog heeft geschoten, bovenop de duizenden die zijn vastgehouden en gemarteld.

Het is veelbetekenend dat Milei de repressie van 2019 combineert met zijn eerbetoon aan de staatsgreep. Destijds riep president Sebastián Piñera de noodtoestand uit, waardoor voor het eerst sinds Pinochet soldaten de straat op gingen om demonstranten te bestrijden.

De Malvinas-kaart

Uren later verscheen Milei op de nationale televisie om te beweren dat zijn regering de controle over de Malvinas zou nastreven. Hij beweerde dat “de wind van verandering” de Argentijnse claim ondersteunde, en verwees naar Trumps opmerking dat Washington zijn standpunt over de erkenning van de Britse controle over de eilanden, die het de Falklandeilanden noemt, mogelijk zou heroverwegen.

Trumps reactie was in feite nogal vaag: “Ik herzie altijd elk standpunt. Dit is er slechts één van de vele.” Toen GB News hem vroeg of hij Groot-Brittannië zou bijstaan ​​in een conflict, wees Trump dit af en klaagde dat het VK “mij niet te hulp was geschoten” met betrekking tot Iran.

De absurditeit van Milei’s plotselinge zelfverheerlijking wordt onderstreept door zijn jarenlange zelfomschrijving als bewonderaar van Margaret Thatcher, die opdracht gaf tot het zinken van de General Belgrano, waarbij 323 Argentijnse matrozen om het leven kwamen. Hij nam deze soevereiniteitshouding pas enkele maanden geleden aan, te midden van snel dalende populariteitscijfers en de naderende verkiezingen.

Het historische precedent is onmiskenbaar. In april 1982 viel de fascistisch-militaire junta, economisch failliet en geconfronteerd met een arbeidersklasse die na brute repressie weer in opstand kwam, de eilanden binnen. De Peronistische en Stalinistische leiders, die net met geweld tot onderwerping waren gedwongen, marcheerden naar de Plaza de Mayo onder leiding van generaal Leopoldo Galtieri.

En de revisionist Nahuel Moreno, die gebroken had met het Internationaal Comité van de Vierde Internationale en in ballingschap leefde, riep zijn aanhangers op zich aan te sluiten bij het “militaire kamp” van de junta, zonder ook maar één onafhankelijke klasseneis te uiten. Honderden dienstplichtigen stierven voor een regime dat 30.000 mensen had laten verdwijnen, terwijl een nationale zaak het instrument werd waarmee arbeiders aan hun eigen beulen werden gebonden.

Opnieuw schaart het gehele Argentijnse politieke establishment zich achter de “zaak van de Malvinas”. De Peronisten, die overdag Milei’s bezuinigingsbeleid aan de kaak stellen, herhalen zonder voorbehoud zijn territoriale claims. Datzelfde geldt voor de Morenoïsche organisaties. 

Het trotskistische standpunt is het tegenovergestelde. Leon Trotski’s theorie van de permanente revolutie stelt dat in landen met een late kapitalistische ontwikkeling, die onderdrukt worden door het imperialisme, de democratische taken – waaronder de verdrijving van buitenlandse overheersing – niet aan de nationale bourgeoisie kunnen worden toevertrouwd. Alleen de arbeidersklasse, die strijdt voor haar eigen macht, kan deze taken volbrengen als onderdeel van de wereldwijde socialistische revolutie.

De Britse verovering van de eilanden in 1833 en de oorlog van de Royal Navy in 1982 waren koloniale misdaden. Maar de strijd tegen het imperialisme kan alleen gevoerd worden door een arbeidersklasse die een onverzoenlijke politieke onafhankelijkheid van haar eigen bourgeoisie handhaaft.

De toespraken van Milei zijn een maatstaf voor de crisis van zijn regering. Milei’s impopulariteit ligt rond de 65 procent, terwijl 64 procent nu de bewering verwerpt dat zijn economische “schoktherapie” noodzakelijk is ondanks de pijn, en 65 procent zegt dat de opoffering niet de moeite waard zal blijken – cijfers die aan het begin van het jaar nog gelijk verdeeld waren.

De groothandelsprijs van de dollar daalde tot onder de 1.500 peso, ondanks zware interventies van de centrale bank om een ​​devaluatie van de peso te voorkomen, en de landenrisico-index steeg in augustus met meer dan 20 procent. De belastinginkomsten dalen door de krimp van consumptiegerelateerde sectoren, en in juni haalde de overheid voor het eerst haar begrotingsdoelstelling van het IMF niet. Zo’n 30.000 kleine en middelgrote ondernemingen zijn gesloten en honderdduizenden banen zijn verloren gegaan.

Vorige week heeft de overheid een minimumloon van 383.800 peso vastgesteld, lager dan de officiële armoedegrens en lager dan wat de werkgevers zelf hadden aangeboden.

Ondertussen is de president, die zich profileert als ‘anti-corruptiepresident’, verwikkeld in een schandaal:

de fraude met de cryptovaluta $Libra, waarbij forensisch onderzoek naar verluidt aantoont dat hij in de minuten vóór de lancering vijf keer met een lobbyist sprak; de omkopingszaak bij een instantie voor gehandicaptenzorg, waarin 19 personen zijn aangeklaagd en een uitgelekte audio-opname melding maakt van steekpenningen van $500.000 tot $800.000 per maand; het gebruik van het presidentiële vliegtuig door de stafchef; de arrestatie van een voormalig functionaris met $2,5 miljoen aan contant geld, drugs en spionageapparatuur; en de aanhouding van zijn voormalige campagneleider Fernando Cerimedo, die in Bolivia voor meerdere aanklachten staat.

Temidden van deze schandalen zag de Trump-regering geen enkel bezwaar in het vieren van de wereldtop van de Drug Enforcement Administration (DEA) in Buenos Aires. DEA-chef Terry Cole prees Milei’s beleid “tegen drugshandelaren en terroristen” als een “model voor de regio”. Wat hiermee bedoeld wordt, is de ondergeschiktheid van het veiligheids- en buitenlandbeleid aan het Amerikaanse imperialisme en de oorlogsvoorbereidingen tegen China.

Geconfronteerd met vier algemene stakingen sinds zijn aantreden, heeft de regering van Milei het verzet beantwoord met het “anti-stakingsprotocol”, massale arrestaties en het gebruik van traangas en knuppels tegen gepensioneerden voor het Congres. Zelfs de festiviteiten na de Argentijnse overwinningen op het WK in juli werden in Buenos Aires, Córdoba en andere steden beantwoord met rubberkogels, traangas en waterkanonnen. 

Onder Milei beheerst de rijkste 1 procent van de bevolking maar liefst een kwart van de nationale rijkdom, terwijl de onderste 50 procent, die de volle impact van de meedogenloze bezuinigingen van zijn regering ondervindt, zich niet eens de meest basale levensbehoeften kan veroorloven.

Het is binnen deze fundamentele sociale context dat de lofzang van de Argentijnse president op de martelregimes van Pinochet en Videla moet worden begrepen. Het zijn geen politieke afwijkingen of persoonlijke excentriciteiten, maar een onthullende uiting van de drang van de bourgeoisie, in Argentinië net als in de rest van de kapitalistische wereld, om politieke vormen van bestuur in overeenstemming te brengen met de onderliggende sociale verhoudingen.

Door de enorme concentratie van rijkdom aan de top, terwijl lonen, pensioenen en openbare voorzieningen worden uitgehold, worden democratische regeringsvormen steeds minder houdbaar. Het gevolg is een terugkeer naar fascistische methoden overal: Trumps streven naar een presidentiële dictatuur in de VS, de opkomst van de Alternative für Deutschland (AfD), de politieke erfgenaam van het nazisme, en de machtsovername door extreemrechtse regeringen van Argentinië tot Colombia.

Dezelfde maatschappelijke tegenstellingen die de heersende klasse ertoe drijven de moorddadige methoden van Pinochet nieuw leven in te blazen, zetten arbeiders en jongeren in heel Amerika en internationaal aan tot strijd. Wat nodig is om fundamentele democratische rechten te verdedigen en de drang naar dictatuur te verslaan, is de onafhankelijke industriële en politieke mobilisatie van de arbeidersklasse, gewapend met een socialistisch en internationalistisch programma gericht tegen dictatuur, oorlog en het kapitalistische systeem dat beide voortbrengt.