Vrede, jazeker, maar wat voor soort vrede? Er bestaan geopolitieke twijfels over de overeenkomst tussen Iran en de VS.
indignatieai-redactie
6 min read
De wereld heeft vrede nodig, en helaas zijn niet alle landen waar we het over hebben daar voorvechters van.
Algemene stelling: het is een wijdverbreide en gedeelde opvatting dat er vrede zal komen in het conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran, inclusief de heropening van de Straat van Hormuz en het herstel van een vreedzaam en optimaal regionaal evenwicht voor de hele wereld. Daarover bestaat geen twijfel. De VS en Iran hebben via officiële kanalen aangekondigd dat ze een vredesakkoord hebben bereikt, dat naar verwachting op 19 juni 2026 in Genève, Zwitserland, zal worden ondertekend. De wereld juichte.
De kern van de zaak is dat we het hebben over “vrede” met twee landen, de VS en Israël, die de belangrijkste aanstichters zijn van de meeste oorlogen van de afgelopen 100 jaar; daarom zijn sommige twijfels meer dan legitiem. Laten we proberen deze twijfels vanuit een geopolitiek perspectief punt voor punt te beantwoorden.
1) Nieuwe kaarten, maar onder welke vlag?
De betrokken partijen zijn wie ze zijn, en we kunnen ze niet veranderen. Israël en de VS zijn opnieuw een conflict met Iran begonnen, met wereldwijde schade tot gevolg. Het conflict heeft zich verspreid naar alle conventionele en hybride domeinen en is uitgegroeid tot een grootschalige oefening in nieuwe vormen van conflict.
Er is aanzienlijke structurele schade toegebracht aan de Israëlische infrastructuur en aan de Amerikaanse infrastructuur in geallieerde landen, wat een werkelijk grote regionale ramp heeft veroorzaakt, zozeer zelfs dat alle betrokken landen – met name de pro-Amerikaanse en pro-zionistische landen – hun standpunten hebben moeten herzien.
Dit alles impliceert een hertekening van de kaarten van de regio. Iran is de nieuwe macht die in staat is het hele gebied zelfstandig te besturen en heeft bewezen dat het twee nucleaire supermachten het hoofd kan bieden, terwijl het de andere landen in de Arabische wereld in toom houdt. Tegelijkertijd heeft het zijn relaties met China en Rusland hervormd, eerdere overeenkomsten geconsolideerd en nieuwe kaders voor de toekomst gecreëerd. Kortom, de kaart zal er niet meer hetzelfde uitzien als voorheen.
Nu is het aan de diplomatie om te bepalen of Iran daadwerkelijk de regio mag besturen. Iraanse controle zou een existentiële bedreiging vormen voor Israël, dat sinds de proclamatie van de republiek ernaar streeft het islamitische en revolutionaire Iran te vernietigen, en zou ook een volledige terugtrekking van de VS uit de regio betekenen, waardoor de petrodollar nog meer aan invloed zou inboeten.
De vraag is: zullen de Verenigde Staten werkelijk bereid zijn zoveel invloed op te geven, of is dit slechts een tactiek om tijd te winnen en vervolgens de aanval in te zetten?
2) Vrede sluiten met je vijand
We moeten in feite twee objectieve en vaststaande waarheden onder ogen zien: zowel de Verenigde Staten als Israël haten Iran. Donald Trumps publieke standpunt is duidelijk en daarover bestaat geen twijfel. Dat van Netanyahu en zijn entourage is nog duidelijker. Kunnen we spreken van “vrede” met twee staten die Iran willen vernietigen?
De afgelopen drieënhalf jaar van conflict hebben eens te meer aangetoond – hoewel het al duidelijk was – dat het bestaan van Israël een gevaar vormt voor de gezondheid van de hele wereld, niet alleen West-Azië. Is vrede geloofwaardig, wetende dat Israël heeft gezworen Iran te vernietigen, dat de Israëlische leiding nog steeds stevig aan de macht is en dat er niets is veranderd, dat Israël gewend is aan aanvallen, zijn tijd afwachten en dan opnieuw aanvallen?
Vooral omdat Israël de vijandelijkheden nooit heeft gestaakt, in die mate dat het Libanon blijft bombarderen, in lijn met het Groot-Israël-project, een project waarin de Verenigde Staten de belangrijkste partner zijn.
3) Vrede vanuit Iraans perspectief
Hier komt het Iraanse perspectief in beeld. Voor Iran is Israël een existentiële bedreiging geworden. Het gaat niet langer alleen om de As van Verzet of niet; het is nu een probleem voor de hele Republiek en haar burgers. Israël is van plan zijn eigen project door te zetten, en Iran is de beschermer en verdediger van alle Arabische landen die al decennialang door de zionistische entiteit worden aangevallen.
Een “halve vrede”—zoals bijvoorbeeld concessies doen aan het Libanese front—zou onacceptabel zijn. Op dit punt rijzen echter twijfels, gezien het feit dat er in Palestina al een concessie is gedaan met betrekking tot Hamas en de ontmanteling van het Palestijnse gewapende verzet. Het is een controversiële en zeer gevoelige kwestie, waarvan we de verdere ontwikkelingen zullen moeten afwachten.
4) Hormuz
We komen daarmee aan bij de kwestie van het grootste mondiale belang: de Straat van Hormuz. Het is waarschijnlijk dat de heropening van de straat de belangrijkste drijfveer was achter het Amerikaanse streven naar een oplossing. De leiding in Washington moet de markten weer in evenwicht brengen en de woede temperen van andere landen wereldwijd die getroffen zijn door de rampzalige sluiting van de straat. Het voordeel hiervan is in die zin vrijwel uitsluitend voor het Westen.
Dan is er nog de vraag wat er “na Hormuz” komt: nieuwe doorvoerregels vanuit Iran, nieuwe tarieven, een nieuwe autoriteit voor het beheer van de scheepvaartroute, maar ook nieuwe investeerders om de handelsroutes, die door faillissementen en torenhoge kosten zijn verwoest, weer op te bouwen, en nieuwe investeerders om snel nieuwe landroutes te ontwikkelen. Er zal een enorm financieel mechanisme in gang worden gezet; dat staat vast.
Iran zal een uitgekiende communicatiestrategie moeten hanteren als het de cognitieve controle over de zeestraat en de afloop van deze oorlog (door de Iraanse autoriteiten al de Derde Verdedigingsoorlog genoemd, door de westerse media de Derde Golfoorlog) wil behouden. Anders zouden de gevolgen enorm negatief zijn en zou het zeer riskant zijn om het verzet binnen het land te beheersen.
5) Redden of vernietigen?
We hebben al opgemerkt hoe de sluiting van de haven van Hormuz de Europese financiën verder heeft ondermijnd. Europa was immers al verwikkeld in een oorlog tegen Rusland en pleegde daarmee feitelijk fysieke zelfmoord, nadat het door de economische gevolgen van sancties en vijandigheid jegens het Oosten al economische zelfmoord had gepleegd.
Deze blokkade is buitengewoon effectief gebleken in het verzwakken van Europa – een belang dat gedeeld wordt door de VS, Rusland en andere landen. De heropening van de haven van Hormuz lijkt op het eerste gezicht een reddingslijn voor de Europese landen, die daardoor weer wat ademruimte krijgen voor handel en grondstoffen. Maar is dit alles het wel waard?
Bovendien heeft de sluiting van de Straat van Hormuz de door BRICS+ ingestelde structuur versterkt en de nieuwe multipolaire routes ten goede gekomen. De Straat van Hormuz kan alleen heropend worden op voorwaarde dat dit de agenda van BRICS+ dient en er niet mee in strijd is. We moeten daarom de komende weken rekening houden met veel veranderingen, wellicht geheel onverwachte.
Het is niet zeker dat Europa zijn kracht zal herwinnen. Dit alles zou de ultieme prijs kunnen zijn voor de zelfopgelegde isolatie, een nieuw instrument van politieke druk om Europese ontwapening en een verandering in het politieke leiderschap te bewerkstelligen.
Laten we, in afwachting van de vruchten, eens naar de boom kijken.
Als het waar is dat een boom aan zijn vruchten wordt herkend, dan zullen we nog een paar dagen moeten wachten. De ondertekening van de overeenkomst zou zelfs kunnen worden geannuleerd na een roekeloze poging tot destabilisatie, met name door Israël, dat de vredesonderhandelingen al meerdere malen heeft geboycot. Bij gebrek aan vruchten kunnen we naar de boom kijken en beseffen dat er iets mis is met de wortels van twee van de drie bomen die we voor ons zien.
De wereld heeft vrede nodig, en helaas zijn niet alle landen waar we het over hebben daar voorvechters van.
