Politieke aspecten jagen sommige WK-fans weg, terwijl ze bij anderen vragen oproepen.

Elk WK brengt wel wat controverses met zich mee die niets met voetbal te maken hebben. Maar dit keer zou de vreugde wel eens plaats kunnen maken voor teleurstelling.

WK – Henri Moreau, een Belgische wiskundeleraar en naar eigen zeggen “obsessieve” voetbalfan, zal de komende weken grotendeels in de studeerkamer van zijn neef in Pasadena slapen, tegen de uitdrukkelijke wensen van zijn vrouw, zijn volwassen kinderen en, zo beweert hij, zijn hond in.

Niemand wilde dat hij naar de Verenigde Staten zou komen voor het WK van 2026 .

“Ze zeggen allemaal tegen me: ‘Blijf thuis.’ Ze zeggen: ‘(Weg met) Trump!'” zei Moreau, zijn accent iets minder sterk omdat hij ruim 30 jaar geleden aan de Cornell University in New York studeerde.

‘De hond zei het niet,’ voegde hij eraan toe. ‘Maar hij keek me wel aan. Dat was duidelijk te zien.’

Volgens Moreau draait het om politiek.

“We volgen (de Verenigde Staten) allemaal op de voet,” zei hij. “En om eerlijk te zijn, vinden we het allemaal geweldig. Maar in België hebben we op dit moment waarschijnlijk een betere democratie dan jullie in Amerika. En we hebben letterlijk een koning.”

Moreau zei dit alles echter in Pasadena, niet in zijn woonplaats Mons, een universiteitsstadje vlakbij Brussel. En de reden dat hij hier is en niet daar, is een kracht die sterker is dan zijn (of iemands) voorkeursvisie op politiek.

‘Het zijn de Duivels,’ zuchtte Moreau, alsof de verwijzing naar de bijnaam van het Belgische nationale elftal, De Rode Duivels, voldoende uitleg gaf.

‘Als je fan bent, begrijp je het wel,’ voegde hij er lachend aan toe. ‘Ik sta machteloos.’

Eens in de vier jaar brengen miljarden mensen in een groot deel van de voetbalwereld – dat wil zeggen heel Europa, Latijns-Amerika, het Midden-Oosten en Afrika, en steeds grotere delen van Azië – een paar weken door met het verwaarlozen van werk, het negeren van klusjes, te veel drinken en zich volledig te verliezen in de hoogte- en dieptepunten van hun nationale voetbalteams. Gedurende ongeveer een maand (of, dit jaar, iets langer) wordt rationeel denken in een verdovende greep gehouden door emoties die je eraan herinneren dat het woord ‘fan’ een afkorting is van ‘fanaticus’.

Kortom: veel voetbalfans, zoals Moreau, negeren veel andere dingen om zich volledig op het WK te concentreren.

Elke WK-wedstrijd kan aanvoelen als een combinatie van de Super Bowl, de World Series en de NBA Finals, een onvoorstelbaar grote sportburger, en elk WK kent tientallen van zulke wedstrijden. Een WK-finale – vaak omschreven als een iets minder bloedige versie van oorlog – trekt doorgaans meer dan een miljard televisiekijkers.

Het idee dat Moreau de wensen van zijn familie negeert en naar Los Angeles vliegt om zijn Devils te zien spelen, is dus niet nieuw.

Wat anders is — en wat mogelijk de toon zet voor het WK 2026 dat donderdag van start gaat en waaraan 48 landen 104 wedstrijden spelen in 16 steden (waaronder Los Angeles) in stadions verspreid over de VS, Canada en Mexico — is de sfeer.

Bij een typisch WK is het overheersende gevoel, vóór, tijdens en na de wedstrijden, vreugde.

“Het is echt een fantastische tijd,” zei Vaughn Ramirez, een Panamees-Amerikaan die in Santa Ana woont.

Hij ging naar het WK van 2018 in Brazilië, maar zag tot zijn grote teleurstelling hoe zijn favoriete team (Panama) in de groepsfase werd uitgeschakeld.

“Ze waren waardeloos,” zei Ramirez. “Maar het was nog steeds het beste sportevenement dat ik ooit heb gezien.”

“Het is een gevoel van liefde, echt overal,” voegde hij eraan toe. “Dat is toch stom? Maar zelfs degenen die misschien willen haten, dat is oké. Het is gewoon een spel. Dat is het gevoel.”

Toch lijkt het WK van 2026 voor velen een heel ander verloop te krijgen.

“Mijn vrouw, en meestal ook onze zoons, zijn de afgelopen WK’s met me mee geweest”, aldus Moreau, die opmerkte dat hij aanwezig was in 2014, 2018 en 2022, toen de zogenaamde “gouden generatie” van sterke spelers uit België (onder anderen Eden Hazard, Kevin De Bruyne, Romelu Lukaku en Vincent Kompany) de potentie voor grootsheid lieten zien, maar die nooit helemaal waarmaakten.

“Dus, zelfs toen (de Devils) verloren, was het prachtig. Meestal dan,” zei Moreau over die sportuitjes met de familie. “Maar deze keer ben ik alleen. Ze komen niet mee. Dus het is anders.”

Het is een politieke wereld.

Laten we niet overdrijven met het idee dat slechte sfeer en chagrijnige fans (nog voordat er ook maar één buitenspelbeslissing is genomen) de boel zullen verpesten. De wereldwijde populariteit van voetbal garandeert in ieder geval dat het WK 2026, volgens de meeste traditionele maatstaven, enorm zal zijn.

En enorm betekent in dit geval ook echt enorm.

Het format van dit jaar is uitgebreid naar 48 nationale teams, anderhalf keer zoveel als de 32 teams die werden gebruikt bij elk WK tussen 1998 en 2022. Meer teams betekenen meer wedstrijden (104 tegen 64) die op televisie worden uitgezonden en natuurlijk meer kaartjes (volgens sommige schattingen wel 7 miljoen) die verkocht moeten worden. En natuurlijk betekent het dat het komende WK meer geld zal opleveren voor de controversiële en soms onderzochte organisatie die het internationale voetbal beheert, FIFA, dan ooit tevoren bij een WK.

Hoeveel meer? Ten minste één schatting (oké, die van FIFA ) suggereert dat de uitgebreide, op Noord-Amerika gerichte, gigantische versie van het WK 8,9 miljard dollar zal opleveren, en dat FIFA tussen 2023 en 2026 meer dan 13 miljard dollar heeft binnengehaald met voorrondes en promotionele wedstrijden voor het WK – een stijging van 78% ten opzichte van de periode van drie jaar vóór het WK van 2022.

Het WK van ’26 zou ook op andere, minder gemakkelijk meetbare manieren een grote impact kunnen hebben.

Het evenement van dit jaar vindt plaats voor de ogen van de eerste generatie Amerikanen die opgroeiden in een wereld waarin de beste atleten, jongens en meisjes, vaak voetbal kozen als hun primaire sport, in plaats van de traditionele drie grote sporten: American football, basketbal en honkbal. En als het Amerikaanse nationale mannenteam de verwachtingen overtreft (de meeste niet-Amerikaanse waarnemers beschrijven de Amerikaanse ploeg eerder als degelijk dan geweldig), dan zou dit WK de weg kunnen vrijmaken voor een volgende generatie om hetzelfde te doen.

Laten we ook nog iets anders duidelijk maken:

Elk modern WK gaat gepaard met een of andere vorm van politieke verontwaardiging.

In 2014 marcheerden miljoenen mensen in Brazilië – nota bene in het meest voetbalgekke land ter wereld – door de straten om hun frustratie te uiten over het gebruik van belastinggeld voor de bouw van stadions ten koste van door de overheid gefinancierde gezondheidszorg en voedselvoorziening.

In 2018 klonk er in Rusland een internationale oproep om het toernooi uit Rusland te halen. De redenen hiervoor liepen uiteen van Ruslands dodelijke houding ten opzichte van LGBTQ+-personen tot de recente annexatie van de Krim en het feit dat veel experts geloofden dat Rusland verantwoordelijk was voor de dood van 298 mensen bij het neerhalen van Malaysian Airlines vlucht 17 vier jaar eerder.

In 2022 waren er in Qatar klachten (hoewel geen straatprotesten) over vrouwenrechten, politieke corruptie in verband met het WK, het gebruik van uitgebuitte arbeidsmigranten voor de bouw van voetbalstadions en een tweeledig systeem voor het verkrijgen van alcohol.

“Ik kon niet huilen in mijn bier zonder (scheldwoord) bier,” zei Moreau. “Heel teleurstellend.”

Sfeer is belangrijk.

In die context zou een vaag gevoel van internationale teleurstelling over de huidige politieke koers van Amerika als een onbelangrijke kwestie kunnen worden beschouwd.

Aan de andere kant lijken de teleurstellingen – en de politieke zorgen – snel toe te nemen.

Vorige maand publiceerde de American Hotel & Lodging Association een rapport waarin stond dat de boekingen voor het WK achterbleven bij de oorspronkelijke schattingen van ongeveer 8 op de 10 hotels die wel inkomsten uit het evenement verwachtten. Maar liefst 7 op de 10 van deze hoteleigenaren wezen op strenge visumregels, de screening van immigranten en de gestegen kosten van vliegtickets naar de Verenigde Staten als gevolg van de oorlog met Iran.

Het rapport bekritiseerde FIFA ook fel omdat er duizenden hotelkamers in het hele land waren gereserveerd, om die vervolgens in maart, slechts enkele weken voor de eerste wedstrijden, te annuleren. Hoewel FIFA haar actie verdedigde door te stellen dat de mogelijkheid om de kamers te annuleren in de contracten was opgenomen, zei de organisatie niets over de geringe vraag naar hotelkamers.

Ook op andere manieren speelt de politiek een rol in het evenement.

Als het standaard politieke credo van een WK is “voetbal verenigt de wereld” (en ja, die woorden worden gebruikt in FIFA-publicaties), dan kan het feit dat een van de drie gastlanden reisverboden heeft ingesteld voor burgers van 39 landen, waaronder vier landen die deelnemen aan het toernooi (Ivoorkust, Haïti, Iran en Senegal), als een tegenstrijdigheid worden beschouwd.

De vrees dat agenten van de Amerikaanse immigratiedienst (ICE) de WK-wedstrijden zouden gebruiken om mensen op te pakken die volgens hen illegaal in het land waren , was zo wijdverbreid dat de lokale politie en federale agenten publiekelijk aankondigden dat er in Los Angeles geen dergelijke razzia’s zouden plaatsvinden.

Ja, zeiden die functionarissen, er zullen federale agenten aanwezig zijn bij de wedstrijden, maar nee, ICE zal geen voetbalfans oppakken.

“Ik heb persoonlijk gebeld met het hoofd van Homeland Security voor de regio Los Angeles, en hij bevestigde dat er federale agenten aanwezig zullen zijn. … Maar wat betreft de handhaving van de immigratiewetgeving, hebben ze ons uitdrukkelijk verteld dat dit tijdens geen van de wedstrijden zal plaatsvinden,” zei sheriff Robert Luna van Los Angeles County tijdens een persconferentie op 1 juni. “Alles kan nog veranderen, maar ik heb er vertrouwen in dat ze me de juiste informatie geven, want als dat wel gebeurt, krijgen we een heleboel nieuwe problemen.”

Eén specifiek politiek vraagstuk – de oorlog met Iran – zou van bijzonder belang kunnen zijn in Zuid-Californië. De regio herbergt de twee grootste Iraans-Amerikaanse enclaves van het land, in Beverly Hills en Irvine. Zuid-Californië is ook de plaats waar het Iraanse voetbalelftal zijn eerste twee groepswedstrijden speelt, te beginnen met een wedstrijd tegen Nieuw-Zeeland op 15 juni in het SoFi Stadium.

Iraanse vlaggen van vóór de revolutie van 1979 – vlaggen die veel Iraans-Amerikanen gebruiken als protest tegen het huidige regime in Teheran – zijn volgens de FIFA verboden tijdens de wedstrijd. De beveiliging rond de wedstrijd zal naar verwachting bijzonder streng zijn.

“Mijn ouders kijken naar Iraanse en Amerikaanse wedstrijden, maar ik weet niet of ze voor een van beide teams zullen juichen,” aldus Darius Kirmani, een Iraans-Amerikaanse student die vertelde dat zijn familie in Beverly Hills woont.

“Ze verlieten Iran voordat ik geboren was en kwamen zo’n twintig jaar geleden in dit land terecht,” zei hij. “Ze houden van Amerika en ze houden van Iran. Maar het zou voor hen op dit moment moeilijk kunnen zijn om voor een van beide landen te juichen.”

Hoewel sommige internationale fans wellicht verbaasd of teleurgesteld zijn over de Amerikaanse politiek, delen de leiders van de FIFA dat gevoel niet.

Niet zo diep weggestopt in de statuten en reglementen die FIFA wettelijk definiëren, staat een belofte dat de organisatie zich zal onthouden van de grillen van de politiek. FIFA moet, volgens haar eigen statuten, altijd “neutraal blijven in zaken van politiek en religie”.

Toch reikte FIFA in december haar eerste “vredesprijs” uit aan president Donald Trump. De veelbesproken ceremonie, waarbij Trump een medaille in ontvangst nam, vond enkele weken plaats nadat FIFA-voorzitter Gianni Infantino had gezegd dat hij het eens was met Trump en zijn aanhangers die vinden dat de Amerikaanse president een Nobelprijs voor de Vrede zou moeten krijgen.

De unieke prijs (het was de eerste en tot nu toe enige vredesprijs van de FIFA) en Infantino’s uitspraken leidden tot enige tegenstand. Een mensenrechtenorganisatie riep op tot een onderzoek en stelde dat de FIFA haar eigen statuten overtrad. Op 2 juni stuurden voetbalfunctionarissen in Noorwegen een brief waarin ze dit standpunt herhaalden en stelden dat de relatie van de FIFA met Trump – en met leiders van landen met een slechte mensenrechtensituatie, zoals Saoedi-Arabië en Rusland – aanleiding geeft tot een onderzoek.

Volgens Moreau, een fervent Belgische voetbalfan, heeft de FIFA-vredesprijs ook geleid tot een oproep tot een boycot veel dichter bij huis.

“Toen mijn vrouw dat nieuws zag,” zei hij, “vertelde ze me dat ik niet naar het WK moest gaan.”

Toch zal Moreau erbij zijn wanneer België op 21 juni zijn tweede groepswedstrijd speelt in het SoFi Stadium.

De Devils spelen tegen Iran.