The Epstein Files: de AI-podcast die klinkt als journalistiek, maar dat niet is.
indignatieai-redactie
5 min read
Podcasting is uitgegroeid tot een van onze meest intieme culturele uitingen. We luisteren vaak alleen, via een koptelefoon, naar stemmen die ons door complexe of zeer persoonlijke verhalen leiden. Na verloop van tijd gaan we deze stemmen vertrouwen, niet alleen vanwege de informatie die ze overbrengen, maar ook vanwege het gevoel dat iemand heeft geluisterd, geselecteerd en vormgegeven wat we horen.
Die relatie wordt op de proef gesteld door The Epstein Files , een nieuwe podcastserie die met behulp van AI is gemaakt en belooft miljoenen Epstein-gerelateerde documenten te verwerken tot een samenhangend verhaal. Maar wanneer niemand duidelijk verantwoordelijk is voor wat we horen, wordt het lastiger om de autoriteit van de stem te vertrouwen.
De serie, bedacht door data-ondernemer Adam Levy , maakt gebruik van meer dan drie miljoen documenten die verband houden met Jeffrey Epstein en presenteert deze als een “forensische audit” in de vorm van een podcast met gesprekken tussen twee door AI gegenereerde presentatoren.
De show, die in februari 2026 van start ging, is inmiddels meer dan twee miljoen keer gedownload. Het is een dagelijkse, zelfvernieuwende show die is opgebouwd via een geautomatiseerd systeem dat materiaal verzamelt, vergelijkt en scripts schrijft met behulp van AI-systemen. Dit alles met een snelheid waar traditionele nieuwsredacties alleen maar van kunnen dromen.
Bij de eerste beluistering klinkt The Epstein Files als een zorgvuldig gemaakte podcast. Maar ondanks de grappen, de onderlinge gesprekken, de aarzelingen en de stopwoordjes die doen denken aan programma’s als This American Life , Serial of S-Town , zijn er geen herkenbare menselijke sprekers achter de stemmen. Van onderzoek tot publicatie lijkt het proces grotendeels geautomatiseerd te zijn, in lijn met Levy’s intentie om de emotie uit het verhaal te halen.
De presentatoren beweren ook dat de podcast fungeert als een filter, waarbij AI-ondersteunde verwerking wordt gecombineerd met “menselijke analyse” om de gegevens te beoordelen in plaats van te speculeren. Maar dit onderscheid is lastiger te verifiëren wanneer de processen achter selectie, interpretatie en nadruk grotendeels onzichtbaar blijven.
Emotie, oordeel en interpretatie worden hier gezien als irritaties of bedreigingen. Systemen die informatie selecteren, rangschikken en beschrijven, worden echter niet neutraal simpelweg omdat die beslissingen geen directe menselijke tussenkomst vereisen.
De serie presenteert zichzelf als de eerste onderzoeksdocumentaire die volledig door AI is gemaakt. Toch ontbreken veel elementen die we gewend zijn. Er zijn geen interviews, geen opnames op locatie en nauwelijks geluidssignalen om de luisteraar te begeleiden. In plaats daarvan is de serie bijna volledig gebaseerd op gesimuleerde gesprekken.
Weegschaal is geen oordeel.
Het gebruik van AI in podcasting is niet zomaar een technische ontwikkeling. Het verandert de manier waarop shows worden geproduceerd, gestructureerd en gedistribueerd. In plaats van als hulpmiddel te fungeren, beginnen deze systemen redactionele processen, die normaal gesproken op menselijk oordeel berusten, te hervormen of te verhullen.
De Epstein-dossiers laten zien hoe effectief AI enorme hoeveelheden materiaal kan verwerken en een verhaal kan produceren dat coherent klinkt. Maar coherentie is niet hetzelfde als betekenisgeving, en patroonherkenning is geen interpretatie. Beslissen wat belangrijk is, wat geloofwaardig is en wat weggelaten moet worden, blijft een menselijke taak.
Automatisering neemt het oordeel niet weg. In plaats daarvan verplaatst het het, vaak op manieren die moeilijker te zien zijn. Beslissingen zijn ingebed in trainingsdata, systeemontwerp en weegmechanismen, terwijl ze zich voordoen als neutrale of onbevooroordeelde resultaten.
Wanneer informatie op grote schaal verwerkt kan worden, is de vraag niet langer alleen wat we weten, maar hoe we bepalen wat als kennis geldt. Redactionele normen verdwijnen niet, maar ze worden moeilijker te identificeren.
Waarom audio dit moeilijker maakt
De menselijke stem draagt de aanname van authenticiteit met zich mee. Ze straalt aanwezigheid, ervaring en verbondenheid uit. Wanneer we iemand horen spreken, gaan we er vaak van uit dat de stem gelijkstaat aan verantwoordelijkheid. Die aanname is lastiger vol te houden wanneer de stem kunstmatig klinkt, maar toch overtuigend menselijk overkomt.
Deze naamloze presentatoren zijn niet neutraal. Ze zijn gebaseerd op bekende uitzendstijlen die in de westerse media geassocieerd worden met autoriteit. Daarmee reproduceren ze ideeën over professionaliteit en vertrouwen, terwijl ze tegelijkertijd afstandelijk blijven ten opzichte van een herkenbare spreker.
Wat opvalt aan The Epstein Files is de overtuigende manier waarop gezag wordt uitgeoefd. De gespreksstructuur suggereert meerdere perspectieven, de toon impliceert neutraliteit en het tempo wijst op zorgvuldige overweging. Maar niets hiervan garandeert dat het materiaal kritisch is geëvalueerd.
Inhoud die zichzelf creëert
Men zou kunnen stellen dat automatisering tot meer transparantie leidt. Maar dit berust op de aanname dat kwantiteit redactioneel toezicht kan vervangen. Wanneer materiaal verkeerd wordt geïnterpreteerd, uit de context wordt gehaald of simpelweg onjuist is, is het vaak onduidelijk hoe die fouten kunnen worden opgespoord of gecorrigeerd.
Dit is met name problematisch bij zaken als de Epstein-zaak, die draait om menselijk leed en uitbuiting. Dergelijke verhalen vereisen gevoeligheid, terughoudendheid en een duidelijk traceerbare verantwoordingsplicht. De manier waarop deze verhalen worden verwerkt en naverteld, kan bovendien afstandelijk aanvoelen ten opzichte van de mensen die er het meest door getroffen zijn.
Tegelijkertijd neemt het aantal door AI gegenereerde podcasts toe. Ze zijn goedkoop te produceren en steeds moeilijker te onderscheiden van door mensen gemaakte content. Hun aantrekkingskracht ligt mogelijk in de snelheid, de beschikbaarheid en de indruk dat iemand anders al het werk heeft gedaan om de chaos te doorgronden.
Voor het publiek is de vraag niet alleen hoe te bepalen wat waar of onwaar is. Het gaat er ook om te herkennen wat er ontbreekt. Luisteren betekent doorgaans het horen van verschillende stemmen, perspectieven en vormen van verantwoordelijkheid. Wanneer die elementen worden verminderd of weggelaten, verandert de handeling van het luisteren zelf. The Epstein Files biedt het publiek nauwelijks de mogelijkheid om zich te verdedigen. Er is geen duidelijke redactionele stem en geen zichtbare keten van verantwoording.
Radio en televisie waren altijd afhankelijk van de relatie tussen stemmen en luisteraars, en tussen verhalen vertellen en redactioneel oordeel. Dit begint te veranderen. The Epstein Files betekent niet het einde van podcasting of onderzoeksjournalistiek. Maar het markeert wel een moment waarop de culturele betekenis van de stem op de proef wordt gesteld.
Samenhorigheid en gemeenschapszin staan centraal bij radio en podcasting. Maar in The Epstein Files is er niemand. Er zijn wel stemmen te horen, maar als je goed luistert, merk je dat niemand ademhaalt.
