Trump bood aan om de Ulchi Freedom Shield-oefening (die jaarlijks wordt uitgevoerd door de Amerikaanse strijdkrachten in Korea (USFK) en het leger van de Republiek Korea (ROK)) af te schalen. Op typische Trump-wijze werd het besluit als van alles tegelijk gepresenteerd: een straf voor Zuid-Korea vanwege zijn lauwe reactie op Iran; en een verzoenend gebaar naar Noord-Korea.
En, zoals zo vaak bij Trump, viel het besluit volledig in het water. In plaats van de druk te voelen, omarmde de regering-Lee het besluit. In plaats van het besluit als een verzoenend gebaar te omarmen, verwierp Noord-Korea het . Wat is er gebeurd?
Allereerst is het belangrijk om te benadrukken dat Lee’s Democratische Partij altijd heeft geprobeerd de betrekkingen tussen Noord- en Zuid-Korea te verbeteren. Het terugschroeven van de omvang van de militaire oefeningen tussen de VS en Zuid-Korea was altijd een manier om dit te bereiken. Als de Democratische Partij in Korea niet expliciet om een inkrimping van de oefeningen vraagt aan de VS, is dat uit angst voor argwaan in de VS en een tegenreactie onder conservatieven in Zuid-Korea. Vanuit Lee’s perspectief is Trumps besluit om de militaire oefeningen terug te schroeven geen straf, maar een geschenk.
Waarom heeft Noord-Korea dit gebaar als ontoereikend afgewezen? Ten eerste maakt het feit dat de beslissing op het laatste moment (de dag ervoor) werd genomen, het meer een bijkomstigheid dan een weloverwogen gebaar. Desondanks heeft Noord-Korea in het verleden dergelijke kleine gebaren wel vaker geaccepteerd.
Dit komt doordat militaire oefeningen een maatschappelijke impact hebben op Noord-Korea. Een eenvoudig hypothetisch voorbeeld verduidelijkt dit. Als China samen met Canada militaire oefeningen zou houden met tienduizenden soldaten die met scherpe munitie schieten en onthoofdingstactieken simuleren tegen het Witte Huis, is het moeilijk voor te stellen dat de VS deze militaire oefeningen afdoen als een routineuze maatregel om de militaire paraatheid op te vijzelen. Immers, zoals het Center for Strategic and International Studies opmerkt : een daadwerkelijke aanval zou kunnen beginnen als een oefening.
Als de VS zich in zo’n scenario bedreigd zouden voelen, dan voelt Noord-Korea die zeer reële dreiging exponentieel sterker. Niet alleen hebben de Verenigde Staten het sterkste leger ter wereld, het militaire budget van Zuid-Korea is ook 27 keer zo groot. Bovendien herinnert Noord-Korea zich nog steeds de totale verwoesting die de VS daar hebben aangericht. Amerikaanse vliegtuigen hebben tijdens de Koreaanse oorlog meer bommen laten vallen – overweldigend in Noord-Korea – dan in het hele Pacifische gebied samen. Tegen 1952 waren er geen doelen meer over voor Amerikaanse vliegtuigen om te bombarderen.
Hoewel de Ulchi Freedom Shield- en Freedom Shield-oefeningen de grootste zijn, worden er het hele jaar door militaire oefeningen tegen Noord-Korea gehouden. De grootste van deze oefeningen brengen Noord-Korea in opperste staat van paraatheid, waardoor de samenleving vrijwel stil komt te liggen. Dit komt doordat het Noord-Koreaanse leger niet alleen voor defensie is, maar ook wordt ingezet in de bouw en de industrie. Bovendien moeten er tegenmaatregelen worden gemobiliseerd, wat nog meer energie en middelen vergt.
Als Noord-Korea deze gebaren in het verleden wel accepteerde, waarom wees het ze dan deze keer af? Dit kan deels worden verklaard door de dramatische verbetering van de geopolitieke en economische positie van Noord-Korea in de regio. Terwijl het door de VS geleide San Francisco-systeem van regionale bilaterale allianties en de NAVO de wereld opsplitsen in concurrerende blokken, heeft Noord-Korea een “bloedalliantie” met Rusland geconsolideerd door Noord-Koreaanse troepen naar Rusland te sturen.
Als gevolg hiervan kunnen de eens zo verlammende Amerikaanse sancties Noord-Korea niet langer isoleren en onder druk zetten. Met andere woorden, naarmate Noord-Korea zich aansluit bij China en Rusland, neemt de invloed en druk van de VS op het land af. Sterker nog, de Noord-Koreaanse economie bloeit .
Geconfronteerd met zijn rampzalige oorlog in Iran, probeert Trump wat publiciteitspunten te scoren voor de Amerikaanse verkiezingen in november. Op de lange termijn wil hij Noord-Korea losmaken van het Chinese kamp. Er is echter weinig reden voor Noord-Korea om deze relaties te verbreken in ruil voor beloftes die de VS wellicht nooit zullen nakomen, zoals de geschiedenis onomstotelijk aantoont, waaronder Trumps besluit om in 2019 op het laatste moment de onderhandelingen met Kim Jong-un af te breken.
Bovendien is er geen garantie dat een akkoord door het Congres zal worden goedgekeurd. En zelfs als dat wel gebeurt, is het de vraag of het een regering na Trump zal overleven. De Amerikaanse Democraten tonen zich nu al een nog grotere havik tegen Noord-Korea dan de regering-Trump.
Uiteindelijk sluit dit alles de mogelijkheid van een ontmoeting tussen Trump en Kim, of zelfs van een overeenkomst, niet uit. Noord-Korea is een fel onafhankelijk land dat weigert afhankelijk te zijn van welk land dan ook. Het wil zijn nationale soevereiniteit dan ook niet afhankelijk maken van een ander land, zelfs niet van Rusland of China. Betekenisvolle relaties met de VS zouden Noord-Korea dus meer onafhankelijkheid bieden.
De afschaling van de militaire oefeningen tussen de VS en Zuid-Korea is toe te juichen. Maar op zichzelf is het simpelweg niet genoeg om de geschiedenis van gebroken beloftes en het Amerikaanse oorlogsgeweld in de regio het hoofd te bieden. Uiteindelijk zal vrede in Korea afhangen van vrede in de regio. Vrede in de regio kan alleen worden bereikt door het ontmantelen van het Amerikaanse ‘San Francisco-systeem’ van bilaterale militaire allianties.
