Videogames zijn allang geen simpel tijdverdrijf meer, maar uitgegroeid tot een machtige culturele industrie waar miljoenen spelers met elkaar communiceren, de strijd aangaan en ervaringen delen. Maar achter elk spel, elke behaalde prestatie of elke in-game aankoop schuilt meer: onze persoonlijke gegevens.
Videogames Van gebruikersnamen tot gedrag in games, locatie en consumptiegewoonten: de videogame-industrie verzamelt, analyseert en deelt soms potentieel zeer gevoelige informatie met derden.
Een ecosysteem met veel actoren en verantwoordelijkheden.
De verwerking van persoonsgegevens in videogames heeft gevolgen voor een breed en divers ecosysteem: elke partij speelt een andere rol, van hardwareleveranciers (fabrikanten van consoles, grafische kaarten of specifieke randapparatuur voor de game) of technologieleveranciers voor de ontwikkeling (bibliotheken, middleware – tussenliggende software voor gegevensbeheer –, software development kits, application programming interfaces of API’s, codepakketten, engines) tot de uitgevers die de games financieren, op de markt brengen, distribueren en soms ook “produceren”.
Hieronder vallen ook online winkels , distributieplatforms waar spelers videogames kopen of downloaden. Deze platforms fungeren als tussenpersonen tussen uitgevers, hardwareplatforms en eindgebruikers.
Elk van deze actoren is verplicht zich te houden aan de regelgeving inzake gegevensbescherming, in het geval van de Europese Unie de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) . De complexiteit van de sector en de relaties tussen de verschillende betrokken actoren, plus de globalisering van diensten, betekenen echter dat het niet altijd gemakkelijk is om te garanderen dat alle schakels in de keten zich aan de vereiste verantwoordelijkheid houden.
Wat gebeurt er met persoonsgegevens?
Niet alle videogames verwerken dezelfde persoonsgegevens voor hetzelfde doel of op dezelfde manier. Een offline singleplayer-game, zoals een klassieke RPG voor consoles, is niet hetzelfde als een massively multiplayer online game (MMO) of een free -to-play online game . In het eerste geval worden mogelijk alleen spelgegevens opgeslagen, en zelfs dan worden deze wellicht alleen lokaal op het apparaat bewaard. Bij online games, met name videogames met een businessmodel gebaseerd op microtransacties of advertenties, neemt de hoeveelheid en de verscheidenheid aan verzamelde persoonsgegevens echter exponentieel toe.
De verwerking ervan omvat tal van activiteiten , maar er zijn drie fundamentele die in bijna alle gevallen terugkomen. De eerste is het aanmaken en beheren van accounts. Om toegang te krijgen tot de meeste online games is het nodig een account aan te maken, wat inhoudt dat gegevens zoals een e-mailadres, gebruikersnaam of, in sommige gevallen, betaalgegevens moeten worden verstrekt. Deze gegevens worden gebruikt om de gebruiker te identificeren, zijn of haar profiel te beheren en hem of haar toegang te geven tot de voortgang vanaf verschillende apparaten.
Het probleem is dat niet alle videogames transparant zijn over welke gegevens ze verzamelen tijdens de registratie en met welk doel. Sommige games vragen buitensporige machtigingen, zoals toegang tot de contactenlijst van de telefoon of de locatie op de achtergrond.
Doel: de speler in de gaten houden
Een andere veelvoorkomende activiteit is telemetrie , oftewel het verzamelen van realtime gegevens over het gebruik van games. Dit omvat alles, van technische monitoring (zoals apparaatprestaties of softwarefouten ) tot gedragsgegevens (zoals spelersacties, speeltijd of sociale interacties).
Deze monitoring kan verschillende doelen dienen: het balanceren van de moeilijkheidsgraad, het ontwerpen van aantrekkelijkere levels, het aanbieden van beloningen en missies die zijn afgestemd op de voorkeuren van elke speler, enzovoort.
Het probleem ontstaat wanneer de gegevensverwerking verder gaat dan nodig of proportioneel is, of wanneer de gebruiker hierover niet duidelijk wordt geïnformeerd. Sommige games verzamelen bijvoorbeeld biometrische gegevens (zoals hartslag of neurologische gegevens via wearables ) zonder dat de gebruiker zich bewust is van de gevolgen van het delen van deze informatie.
Ook in free-to-play- modellen kan telemetrie helpen bij het identificeren van spelers die het meest waarschijnlijk in-game aankopen zullen doen (bekend als “whales “ ). Dit stelt ontwikkelaars in staat om hen te benaderen met specifieke aanbiedingen en zelfs hun zwakke punten of vooroordelen uit te buiten.
Informatie die we tijdens het spelen afleiden
Spelersgegevens worden ook vastgelegd om gedragsconclusies te trekken . Door middel van voorspellende analyses, vaak gebaseerd op kunstmatige intelligentie , kunnen verschillende actoren in het ecosysteem conclusies trekken over spelers die verder gaan dan de expliciete gegevens die ze hebben verstrekt.
Een game zou bijvoorbeeld gebruikers kunnen indelen op basis van hun vaardigheden, persoonlijkheid of emotionele toestand, en die profielen gebruiken om de spelervaring te personaliseren of de matchmaking te verbeteren. Maar ze zouden ook gebruikt kunnen worden om die profielen aan derden te verkopen.
Om je een idee te geven: op basis van het gamegedrag of de aankopen die een gebruiker doet, kan worden afgeleid dat hij of zij minderjarig is, zelfs als er een valse geboortedatum is opgegeven.
Of je kunt detecteren dat iemand verslavingsgevoelig is en, in plaats van die persoon te waarschuwen, deze informatie gebruiken om hem of haar verslaafd te houden met variabele beloningen ( een mechanisme vergelijkbaar met dat van gokautomaten ).
De gevaren: wat kan er misgaan?
Zoals blijkt, is de verwerking van persoonsgegevens in deze context niet zonder risico’s. Om te beginnen zijn online videogames een frequent doelwit van cyberaanvallen. Als een aanvaller erin slaagt toegang te krijgen tot de databases van een platform, kan hij gevoelige informatie stelen, zoals wachtwoorden, e-mailadressen, betaalgegevens of biometrische gegevens.
Maar er zijn nog veel andere bedreigingen die waarschijnlijk niet zo voor de hand liggen. Een daarvan is het koppelen van gegevens . Hoewel veel games het gebruik van expliciete of directe identificatoren vermijden, kunnen gegevens zoals een IP-adres of gedrag in de videogames (bijvoorbeeld een uniek gameplaypatroon, zoals een bewegingsstijl of vuursnelheid) op zichzelf of in combinatie met andere patronen voldoende zijn om verschillende gamesessies, accounts of transacties aan dezelfde persoon te koppelen.
Dit is extra zorgwekkend omdat er voor elke speler een profiel kan worden aangemaakt. Dit profiel kan vervolgens worden gebruikt als een unieke en niet-overdraagbare digitale vingerafdruk om de speler te volgen of te monitoren in het spel of in andere digitale omgevingen.
Het koppelen van gegevens kan ook identificatie vergemakkelijken en mogelijk de ware identiteit van een speler onthullen. Daarom is doxing (het openbaar maken van privégegevens) een reëel risico in gaminggemeenschappen. Gegevens zoals gebruikersnamen, IP-adressen of chatgesprekken kunnen worden gelekt of gebruikt om iemand te intimideren, af te persen of te discrimineren. In multiplayergames, waar sociale interactie essentieel is, kan de openbaarmaking van persoonlijke gegevens ernstige gevolgen hebben, zoals identiteitsdiefstal of risico’s voor de fysieke veiligheid.
Onjuiste gegevens en verslavende ontwerppatronen
Aan de andere kant zijn de gegevens die in videogames worden verzameld en de conclusies die daaruit worden getrokken niet altijd accuraat of correct. Een videogame kan bijvoorbeeld een gebruiker ten onrechte classificeren als iemand met “verslavingsgevoeligheid” op basis van atypische spelpatronen (zoals bijvoorbeeld lange speelsessies in het weekend).
Of de videogame kan een gebruiker bestempelen als “valsspeler” na het verzamelen van informatie over bepaalde gebeurtenissen. Deze fouten beïnvloeden niet alleen de gebruikerservaring, maar kunnen ook juridische gevolgen hebben als geautomatiseerde beslissingen (zoals het uitsluiten van een speler) worden genomen op basis van onjuiste gegevens of conclusies, zowel binnen als buiten de game.
Het is ook belangrijk om rekening te houden met misleiding of manipulatie door middel van bepaalde ontwerppatronen in interfaces of specifieke spelmechanismen, zoals cosmetische systemen (voor het aanpassen van het uiterlijk van personages), skins (alternatieve visuele verschijningsvormen) of avatar-aanpassing. Deze bedreigingen kunnen spelers ertoe aanzetten beslissingen te nemen die ze anders zouden vermijden, door misbruik te maken van hun psychologische kwetsbaarheden en cognitieve vooroordelen.
Op dezelfde manier zijn veel videogames ontworpen om de speeltijd te maximaliseren, persoonlijke gegevens te verzamelen of de uitgaven te verhogen (bijvoorbeeld via lootboxes of battle passes). Dit kan een grotere impact hebben op jongere spelers, waardoor ze ongeoorloofde aankopen doen of verslavend gedrag ontwikkelen .
Wat kan er gedaan worden?
Hoewel de verplichting rust op degenen die verantwoordelijk zijn voor de verschillende verwerkingen van persoonsgegevens, kunnen gamers ook zelf stappen ondernemen om hun rechten te beschermen:
- Lees de privacyverklaringen en de verstrekte informatie. Hoewel deze soms lang en complex kunnen zijn, is het belangrijk om te begrijpen welke persoonsgegevens worden verwerkt en met welk doel. Als iets niet klopt, overweeg dan om die dienst niet te gebruiken. Laten we kritisch zijn: moeten we de game echt koppelen aan onze sociale media-accounts? Of die spraakchat activeren ?
- Pas je privacyinstellingen aan. Veel games en platformen bieden de mogelijkheid om gegevensverzameling te beperken of bepaalde telemetrie- en inferentiefuncties uit te schakelen. Bekijk deze opties wanneer je begint met spelen en kies de instellingen die het beste bij je voorkeuren passen.
- Gebruik sterke wachtwoorden en tweestapsverificatie. Dit verkleint het risico dat uw account wordt gehackt en uw identiteit wordt gestolen.
- Wees voorzichtig met de gegevens die u deelt. Het is het beste om geen gevoelige informatie (zoals fysiek adres, betaalgegevens, biometrische gegevens) te verstrekken, tenzij dit absoluut noodzakelijk is. Stel vragen over de aangeboden informatie en klik niet blindelings op ‘Accepteren’.
- Voorlichting en bewustwording. We kunnen met andere gamers, vooral jongere, praten over het belang van privacy en de risico’s die verbonden zijn aan het spelen van videogames. Het is ook nuttig om de aanbevelingen van gegevensbeschermingsautoriteiten of andere betrouwbare instellingen (onderwijsinstellingen, gezondheidsorganisaties, professionele gaminggemeenschappen, enz.) te lezen.
Spelers die zich bewust zijn van hun rechten
Videogames zijn een vorm van entertainment, kunst en sociale interactie die de moderne cultuur heeft getransformeerd. Maar, zoals in elke andere digitale wereld, brengt het gebruik van persoonsgegevens risico’s met zich mee die niet onderschat mogen worden. De industrie heeft een proactieve verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat deze gegevens ethisch, transparant en uiteraard in overeenstemming met de wet worden verwerkt.
Spelers moeten zich op hun beurt bewust zijn van hun rechten en stappen ondernemen om hun privacy te beschermen. Het doel is niet om de verwerking van persoonsgegevens te demoniseren, maar om ervoor te zorgen dat dit gebeurt op een manier die de industrie in staat stelt haar economische activiteiten te ontwikkelen en te innoveren, terwijl spelers een uitstekende videogames -ervaring krijgen zonder hun fundamentele rechten in gevaar te brengen. En jij, heb je ooit gecontroleerd welke gegevens jouw favoriete game verzamelt?
