indignatieai-redactie 
Het grootste sporttoernooi ter wereld staat voor de deur WK voetbal 2026, te midden van een wereldwijde situatie vol conflicten. Gianni Infantino, aan het hoofd van een organisatie met meer leden dan de VN, manoeuvreert zeer slim om de zakelijke kant te benutten en samen te werken met politieke figuren zoals Trump.
Het WK voetbal van 2026, het grootste sportevenement ter wereld, staat voor de deur. Maar de drie gastlanden – Mexico, de Verenigde Staten en Canada – zijn nog steeds verwikkeld in diplomatieke conflicten , wat zorgt voor een gespannen sfeer in de aanloop naar het toernooi. En in andere delen van de wereld blijven conflicten twijfels oproepen over de vraag of het toernooi wel zonder incidenten kan verlopen.
De 48 teams die deelnemen aan het WK vertegenwoordigen een kwart van de VN-bevolking en zijn goed voor ongeveer 60% van het wereldwijde bbp. Bijna alle G7-landen zijn vertegenwoordigd, met uitzondering van Italië, en Europa is het meest vertegenwoordigde continent met 16 teams.
De almachtige FIFA, die meer leden telt dan de Verenigde Naties (211 tegen 193), heeft echter besloten de vertegenwoordiging van andere regio’s met aanzienlijke invloed in fora zoals de G20 en BRICS te vergroten. Latijns-Amerika en het Caribisch gebied zullen daarom sterk vertegenwoordigd zijn met 19 landen, evenals Afrika en het Midden-Oosten (9).
We hebben dit onderwerp besproken in #WeNeedToTalk. Luister hier naar de aflevering:
Op het slechtste moment in de 80-jarige geschiedenis van de VN, met gewapende conflicten en politieke uitdagingen die de effectiviteit ervan in twijfel trekken, bewijst FIFA dat multilateralisme niet dood is, ook al niet op politiek vlak. “We praten veel over wat ons verdeelt, maar we realiseerden ons dat wanneer je een groep mensen samenbrengt, er veel meer dingen zijn die hen verenigen dan scheiden”, zei FIFA-president Gianni Infantino een paar dagen geleden op het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York.
De kameleonachtige FIFA-president beweegt zich met gemak niet alleen in de centra van de internationale diplomatie, maar ook op prestigieuze podia, zoals Formule 1-races of popmuziekfestivals. Overal waar hij komt, vallen zijn onmiskenbare kale hoofd en winnende glimlach op, of hij nu ballen uitdeelt aan blotevoetenkinderen in een Keniaanse sloppenwijk, een onverklaarbare ‘vredesprijs’ uitreikt aan Donald Trump, of een miljoenencontract tekent met Aramco, het oliebedrijf van het Saoedische regime. Zo werkt de geopolitiek van de FIFA, waar voetbal, diplomatie en miljoenen mensen hand in hand gaan.
Aftrap
Het WK begint op 11 juni, kort na de start van de moeizame heronderhandelingen over de USMCA, de vrijhandelsovereenkomst tussen de drie gastlanden. De overeenkomst loopt af op 1 juli, midden in de beslissende wedstrijden van het toernooi. “Het beeld dat we in juni zullen zien, is dat van drie vlaggen op de toernooiposter, terwijl de regeringen tegelijkertijd hun handelsakkoorden onderhandelen vanuit zeer tegengestelde, zeer vijandige posities”, analyseert Ángel Badillo Matos, expert in mondiaal bestuur aan de Universiteit van Salamanca.
“Het is een ongekende tegenstrijdigheid in de geschiedenis van het WK. En als iemand zich afvraagt of voetbal en politiek naast elkaar kunnen bestaan, dan is het antwoord dat het mogelijk is om het te proberen, hoewel de onderliggende kwesties zeer complex zijn. Maar bovenal, vanuit geopolitiek oogpunt, is het element dat naar mijn mening het meest explosief is (in dit WK) de kwestie van de reisverboden”, voegt hij eraan toe.
De Spaanse expert wijst hiermee op een van de verborgen aspecten achter Infantino’s onnavolgbare glimlach. De Verenigde Staten, waar 65% van de WK-wedstrijden gespeeld zullen worden, hebben beperkingen opgelegd aan burgers van 50 landen, waaronder vier deelnemende landen: Ivoorkust, Haïti, Senegal en Iran.
De situatie in Iran is het meest gevoelig: met nog bijna twee weken te gaan tot de start van het kampioenschap, gaan de onderhandelingen tussen Washington en Teheran door om een einde te maken aan de oorlog in het Midden-Oosten. Dit conflict heeft niet alleen duizenden Iraniërs en mensen uit andere landen in de regio het leven gekost, maar heeft ook de olie-industrie – een van de grootste sponsors van de FIFA – volledig op zijn kop gezet.
Maar er zijn ook andere aspecten. “Vanuit milieuoogpunt wordt dit een extreem vervuilend WK”, legt Badillo Matos uit. Door de recordafstanden die de delegaties en fans moeten afleggen (zo liggen er bijvoorbeeld 4000 kilometer tussen Mexico-Stad en Vancouver, twee van de gaststeden), zal het de grootste CO2-uitstoot genereren van alle WK’s tot nu toe .
“Tegelijkertijd sloot FIFA een overeenkomst met het Saoedische staatsoliebedrijf Aramco, ’s werelds grootste uitstoter van broeikasgassen. Enkele maanden later werd dat land gekozen als gastland voor het WK 2034”, voegde de geïnterviewde eraan toe.
Miljoenen staan op het spel.
De omvang en maatschappelijke impact ervan kunnen de onaanvaardbare waarheden niet verbergen. “FIFA is een van de meest corrupte organisaties ter wereld”, zegt Alejandra Marmolejo, PhD in Public Policy van het Monterrey Institute of Technology. Volgens deze Mexicaanse academicus schuilt er achter het bod om het WK 2026 te organiseren een economisch doel: het publiek veroveren dat naar de NFL (de Amerikaanse American footballcompetitie) kijkt.
“FIFA en Infantino willen de Amerikaanse markt domineren; met andere woorden, ze streven naar een grotere aanwezigheid in de Verenigde Staten. Het is meer een economisch dan een diplomatiek motief”, betoogt Marmolejo.
En de controversiële Nobelprijs voor de Vrede die aan Trump werd toegekend, staat centraal in dit doel. “FIFA heeft hem een prijs toegekend die geassocieerd wordt met vrede, of internationaal begrip, te midden van een periode die gekenmerkt wordt door expansionistische retoriek, grensverharding en strategieën van continentale druk.
Dit gebaar werd geïnterpreteerd als een politieke zet om goedkeuring te verkrijgen van de Amerikaanse regering, en om Trumps innerlijke kring een blijk van vertrouwen te geven in het beheer van de financiële middelen rondom het WK”, analyseert de expert.
Volgens schattingen zal het WK 10,9 miljard dollar aan inkomsten genereren voor de organisatie onder leiding van Infantino , 56% meer dan de vorige editie in Qatar in 2022, en het dubbele van het WK van 2018 in Rusland.
Maar in deze diplomatie van belangen heeft Trump ook FIFA nodig. Zoals Marmolejo zegt, in een context waarin de Republikein ernaar streeft “het idee van Amerikaanse macht op het westelijk halfrond” te herstellen, dient het WK hem “als een platform om regionaal leiderschap te tonen zonder direct zijn toevlucht te nemen tot dwang. Het organiseren van het WK stelt de Verenigde Staten in staat zich te presenteren als een protagonist op het continent, een centrum van veiligheid, handel en entertainment, terwijl Mexico en Canada de ondergeschikte landen van de Verenigde Staten lijken te zijn.”
FIFA, CONMEBOL en AFA
“De wereld zal stilstaan en alle ogen zullen gericht zijn op Noord-Amerika,” pochte Infantino in zijn eerdergenoemde toespraak bij de VN op 23 mei. De FIFA-president is ervan overtuigd dat, zodra de bal begint te rollen op de velden van Mexico, Canada en de Verenigde Staten, de agenda van wereldwijde conflicten naar de achtergrond zal verdwijnen. Het is een metafoor van de wereld die is veranderd in een voetbal, een sport die leiders als Trump, Claudia Sheinbaum en de Canadees Mark Carney nooit hebben gespeeld, net zomin als de nieuwe Iraanse ayatollah, Mukhta Khamenei.
Iedereen zal zijn conflicten opzij zetten tijdens het WK, of ze in ieder geval verhullen achter de vlag van voetbalmultilateralisme. Het is een strategie die niet altijd werkt: Infantino’s mislukking tijdens het meest recente FIFA-congres in april, toen hij de vertegenwoordigers van Israël en Palestina niet de hand kon laten schudden, staat nog vers in ieders geheugen.
Ook de donkere wolken die boven de leiding van het wereldvoetbal hangen, zullen niet verdwijnen als gevolg van financieel wanbeheer bij verschillende federaties. Neem bijvoorbeeld CONMEBOL, de overkoepelende voetbalbond van Zuid-Amerika. Een onderzoek van de New York Times heeft onlangs de Paraguayaanse president Alejandro Domínguez aan de kaak gesteld, omdat hij miljoenen dollars zou hebben ontvangen uit geld dat was teruggevonden in het FIFA-Gate-schandaal, dat in 2015 de functionarissen van de bond trof.
En een andere leider, Claudio Tapia – hoofd van de zeer invloedrijke Argentijnse voetbalbond – wordt in zijn land vervolgd voor illegale verrijking.
Beiden hebben de afgelopen maanden elke gelegenheid aangegrepen om schouder aan schouder met Infantino te verschijnen, alsof ze hun steun wilden betuigen. “FIFA legitimeert functionarissen die ter discussie kunnen staan, zoals in de gevallen van Domínguez en Tapia”, analyseert advocaat en journalist Juan Pablo Zaracho, die de dagelijkse activiteiten van CONMEBOL vanuit Asunción volgt.
Hij stelt dat zowel de Paraguayaan als de Argentijn nu loyaal zijn aan Infantino, ondanks dat ze op een gegeven moment niet zo close waren. En dat ze nu loyaal zijn omdat “ze weten dat dicht bij de macht staan hen in hun positie houdt.”
Met andere woorden, ze passen de lessen van de geopolitiek in het voetbal toe. Zoals Zaracho stelt, houdt dit in: “zich aanpassen aan en schikken naar de macht, ongeacht de gevolgen; zonder kritiek, zonder vragen te stellen. Dit is een constante geweest in de geschiedenis van de FIFA.” Historische voorbeelden zijn controversiële WK’s zoals Italië ’34, Argentinië ’78 en zelfs Rusland 2018, waar de FIFA (en haar voorzitters) liever de andere kant op keken en, in plaats van hun ongenoegen te uiten, vasthielden aan hun motto: “Voetbal verenigt de wereld.” Althans, voor de schijn.
