Super El Niño is aangebroken; we moeten ons organiseren om ons erop voor te bereiden.
indignatieai-redactie
7 min read
De National Oceanographic Association of America heeft gewaarschuwd dat er vanaf juni 2026 een ‘super El Niño’ in de Stille Oceaan aan het ontstaan is. Met bosbranden en een noodtoestand door droogte die de meest kwetsbaren in onze gemeenschappen bedreigen, wordt ons gewaarschuwd voor een drogere en warmere winter. De hogere temperaturen aan het oceaanoppervlak bereiken abnormale niveaus en dit zal diverse negatieve gevolgen hebben voor onze samenleving.
Deze “super El Niño” is niet de eerste en zal zeker niet de laatste zijn. Door de stijgende wereldwijde temperaturen zal er veel meer warm water in de oceanen circuleren, wat zal leiden tot langere cycli van El Niño en La Niña.
In Spokane, Washington, kwamen in 2021 twintig mensen om het leven door de hittegolf, waarmee het de dodelijkste weersgebeurtenis in de geschiedenis van de staat Washington werd. Hoewel dit niet werd veroorzaakt door een El Niño, wordt de kans op een nieuwe hittekoepel in sommige gebieden wel vergroot door El Niño. Voor het noordwesten van de Verenigde Staten zouden de gevolgen onder de juiste omstandigheden verwoestend kunnen zijn. Als er zich tijdens de super-El Niño een nieuwe hittekoepel ontwikkelt, zou dit de omstandigheden kunnen creëren voor de ergste hittegolf in de geschiedenis van Washington – alweer.
Wat is El Niño?
El Niño, ofwel “kleine jongen”, is een weersverschijnsel in de oostelijke Stille Oceaan waarbij de oppervlaktetemperatuur van het zeewater abnormaal hoger is dan normaal. De temperaturen beginnen te stijgen als gevolg van complexe onderliggende oceanografische processen, die een reeks klimaatveranderingen in gang zetten voor het daaropvolgende jaar. Het is het tegenovergestelde van La Niña, waarbij de oppervlaktetemperatuur van het zeewater lager is dan normaal. Niet alle El Niño-gebeurtenissen zijn hetzelfde. Sommige zijn krachtiger en hebben een grotere impact op verschillende regio’s over de hele wereld.
Tijdens El Niño warmen de hogere oppervlaktetemperaturen van de zee de lucht erboven op, waardoor de straalstroom naar het zuiden verschuift. Dit verstoort de waterkringloop en de resulterende wolkenformaties worden verder naar het zuiden getrokken, wat leidt tot een nattere herfst en winter in het zuiden van de Verenigde Staten. Doordat de straalstroom echter naar het zuiden verschuift, is er in het noorden een tekort aan vocht, wat leidt tot meer bosbranden, intensere droogtes en extreme hittegolven.
Volgens de website van NOAA over de gevolgen van El Niño is “de winter in de noordelijke helft van het land doorgaans warmer en droger dan gemiddeld, met name in het noordwesten, de noordelijke vlakten en de Ohio-vallei.” Voor de noordelijke regio’s van de VS betekent dit een warme en droge winter, met als gevolg een zwakke oogst in de landbouwsector door een gebrek aan afvoerwater.
Vaak rijst de vraag waarom El Niño en La Niña ontstaan. Het is onderdeel van een natuurlijk klimaatsysteem, de El Niño-Southern Oscillation. Dit is een regelmatig terugkerend patroon van temperatuurschommelingen in de Stille Oceaan.
De passaatwinden , die normaal gesproken westwaarts waaien bij de evenaar en van oudsher handelsschepen vervoerden van Europa en Afrika naar Amerika, en van Amerika naar Azië, verzwakken. De stromingen die normaal gesproken warm water westwaarts voeren, keren daardoor terug richting Amerika. Dit betekent dat het warme water zich concentreert in de oostelijke Stille Oceaan.
In 2024 zagen we ongewoon warm water van juli 2023 tot en met juli 2024, wat via de natuurlijke waterkringloop bijdroeg aan hogere temperaturen in de lucht. Deze warme lucht werd meegevoerd door de straalstroom, die zich verder naar het zuiden had verplaatst, waardoor de hitte en droogte in de steden in het zuiden verergerden.
Zo zagen we in 2024 bijvoorbeeld hittegolven in het zuiden, zoals in Mexico, en in het oosten, zoals in Boston, waar de temperaturen bijna de 300 graden Fahrenheit (38 graden Celsius) bereikten. Hoewel El Niño zelf geen hittegolven veroorzaakt, kan het deze wel verergeren door de lucht warmer te maken. Deze warmere lucht wordt vervolgens meegevoerd door de straalstroom en andere luchtstromen in de bovenste atmosfeer. Ook de oceaanstromingen dragen bij aan de wereldwijde temperatuurstijging.
El Niño heeft ook negatieve gevolgen voor het leven in zee en de landbouw. Normaal gesproken vindt er onder normale omstandigheden opwelling plaats, waarbij koud water vanuit de diepte naar de oppervlakte en de kustgebieden wordt gebracht. El Niño zorgt echter voor een verzwakking van deze opwelling, waardoor fytoplankton langs de kustgebieden verhongert en daarmee ook de vissen die ervan leven. Dit leidt tot een zwakker visseizoen en gevolgen voor ander zee- en waterleven dat afhankelijk is van een bloeiende vispopulatie om te overleven.
In 2021 zagen we in het noordwesten van de Stille Oceaan de gevolgen van de hittekoepel, die de oogstopbrengsten deed dalen door hogere temperaturen en minder afvoerwater. Tijdens een hittegolf, mede veroorzaakt door El Niño, konden boeren een veel lagere oogstopbrengst verwachten dan normaal.
Bij hogere temperaturen en een lagere relatieve luchtvochtigheid sluiten planten de poriën die ze gebruiken om te ademen (transpireren) en onttrekken ze, ongeacht het vochtgehalte in de bodem, vocht aan hun vruchten, waardoor de algehele kwaliteit afneemt. Dit leidt tot hogere prijzen en meer productverlies. Van de boerderijen tot de supermarkten, restaurants en voedselverwerkende bedrijven zullen de prijzen daardoor stijgen.
Impact van de El Niño van 2026
Het El Niño-fenomeen van dit jaar zou mogelijk een “super El Niño” kunnen worden, wat verschilt van een typische El Niño. De huidige omstandigheden, zoals die zich in juni 2026 voordoen, zullen naar verwachting in de winter van 2026 verergeren, waardoor de hoeveelheid smeltwater en afvoer in het voorjaar aanzienlijk zal afnemen als gevolg van de warmer dan gebruikelijke winter.
Een “sterke” El Niño betekent dat de temperatuur van de oceaan meer dan twee graden warmer is dan gemiddeld. Dit betekent dat de temperatuur die door de waterkringloop aan de lucht wordt toegevoegd, veel hoger is dan normaal. In een hittekoepel kan dit de hittegolf, samen met het stedelijk hitte-eilandeffect, ernstig verergeren. Dit zal verwoestende gevolgen hebben voor de meest kwetsbaren in onze samenleving en wereldwijd.
In 1982-1983 vond de sterkste El Niño -episode plaats, die wordt beschouwd als een van de meest verwoestende El Niño’s van de eeuw. De passaatwinden stortten niet alleen in, maar keerden zelfs om, waardoor warm water oostwaarts werd gedreven. Dit leidde tot klimaatrampen in Indonesië, Australië, Afrika en Europa.
De gevolgen zijn van langere duur en hebben een bredere reikwijdte, wat des te zorgwekkender is. De landbouwsector zal te lijden hebben onder drogere en warmere winters in het noorden, terwijl nattere en koelere omstandigheden in het zuiden zullen leiden tot overstromingen en koudere winters. Dit betekent dat gemeenschappen, ongeacht hun locatie, negatief beïnvloed zullen worden. Onder de juiste omstandigheden kan het noorden volgende zomer een potentieel dodelijke hittegolf verwachten, terwijl het zuiden een grotere frequentie van stormen kan verwachten. Gelukkig gaan El Niño’s echter doorgaans gepaard met minder Atlantische orkanen.
Veel gemeenschappen zijn niet voorbereid op een ‘super’ El Niño. Onze winstgerichte ziekenhuizen, woningbouw en transportsystemen verkleinen de kans dat ze de negatieve gevolgen van El Niño kunnen weerstaan. Door de opwarming in het noorden kan een warm hogedrukgebied dat over het noorden trekt, verschrikkelijke hittegolven veroorzaken. Veel gemeenschappen beschikken niet over moderne koelsystemen en veel kwetsbare groepen zijn niet uitgerust om dergelijke hitte te verdragen, waaronder mensen met een beperking, ouderen, bewoners van achterstandswijken en daklozen.
In het zuiden volgen overstromingen vaak op pieken in de verzekeringspremies , waardoor mensen uit de arbeidersklasse met niets achterblijven. Geen huis, geen auto, geen verzekering om alles te betalen. Vaak hebben mensen in het zuiden geen middelen om te verhuizen, zoals we vaak zien bij orkanen. Door de impact op onze landbouw- en scheepvaartsector zullen we zeker een prijsstijging zien voor landbouwproducten, die vaak worden gebruikt voor de productie van maaltijden voor mensen met een laag inkomen – zoals magnetronmaaltijden, ingeblikt fruit en groenten, enzovoort.
Werknemers met een laag inkomen, met name mensen van kleur, zullen hier economisch zeker onder lijden, niet alleen door het verlies van banen als gevolg van overstromingen en verwoeste bedrijven, maar ook door de roofzuchtige verzekeringsmaatschappijen, de stijgende prijzen van landbouwproducten en nog veel meer.
Wat kan er gedaan worden?
Over het algemeen zijn mensgerichte oplossingen overal hetzelfde. De concrete details van de acties kunnen verschillen, maar de organisatorische oplossingen voor werkende mensen zijn in grote lijnen vergelijkbaar. Een belangrijke oplossing is om veranderingen door te voeren bij lokale overheden. Veel steden zijn financieel niet toegerust om de gevolgen van de “super” El Niño op te vangen, maar het vormen van lokale coalities om te strijden voor meer financiering van hogere overheden is een noodzakelijke stap.
Ten tweede moet er in alle steden en staten wederzijdse hulp worden georganiseerd. Tijdens hittegolven zorgt het stedelijk hitte-eilandeffect ervoor dat de zomertemperaturen veel hoger uitvallen. Het streven naar een recht op koeling in alle steden en staten, samen met een herziening van de stads- en staatsbegrotingen, zal helpen om sterfgevallen te voorkomen. Wederzijdse hulp om verkoelingsplekken, water en gezondheids- en veiligheidscontroles op straat te bieden aan de meest kwetsbaren is essentieel om mensen te helpen deze extreme klimaatgebeurtenissen te overleven.
Ten derde is het nodig om lokale coalities te vormen die opkomen voor de landarbeiders en hen vertegenwoordigen. Zij zwoegen immers dag in dag uit voor lagere oogsten, terwijl ze worden uitgebuit door grote banken en nationale landbouw- en industriële conglomeraten. Het is essentieel om te strijden voor de rechten van landarbeiders en voor verbetering van hun leef- en arbeidsomstandigheden. Zij zullen zwaar getroffen worden door de “super” El Niño, en we moeten ons onder hen organiseren, hen een stem geven en hen beschermen tegen beleid dat alleen de bestaande monopolies en oligopolies beschermt.
Eensgezindheid in onze gemeenschappen is ons belangrijkste instrument. Nauwe samenwerking met vakbonden en gemarginaliseerde groepen is essentieel voor het opbouwen van bewegingen en partijen (waaronder de CPUSA) en het kiezen van kandidaten die daadwerkelijke verandering kunnen bewerkstelligen.
